klein verslag

Wat moet je met je encyclopedie van twintig delen als alles online staat?

En­cy­clo­pe­dieën: al die kilo’s wegende, gefossiliseerde professorale kennis. Beeld AP

Het jaar nadert zijn einde; lijstjes en terugblikken vullen de krantenbijlages, en hier, om me heen, beginnen spullen zich te roeren, spullen die een donker bestaan leidden in dozen of kasten en die nu, met een verhuizing binnen bereik, nog één keer gewogen worden.

Ze hebben me begeleid, jarenlang, maar zijn langzaam uit zicht verdwenen. Nog één keer gaan ze door mijn handen, nog één keer worden ze, een beetje klam van een jaar in de schuur, opengeslagen op een willekeurige bladzijde. Op de drempel van de vergetelheid.

De Winkler Prins, zevende druk, 1976. Twintig zware, leren banden. Een autoriteit destijds. Ik sla deel 14 open en daar verschijnt het lemma ‘negerkunst’, op een pagina met zwart-wit­foto’s van houtsnijwerk. Bezweringsruitertje, schaaldraagster, beschermbeeld, zeggen de bijschriften.

‘Negerkunst, gebruikelijke verzamelnaam voor de plastische kunst van de bewoners van West- en Centraal-Afrika. In het begin van de twintigste eeuw werd een aantal ‘curiosa’ uit deze gebieden bijeengebracht in particuliere verzamelingen en musea.’

Beeld Wim Boevink

Al die kilo’s wegende, gefossiliseerde professorale kennis. De laatste, negende druk, verscheen in het begin van de jaren negentig. “Zet hem op Marktplaats”, was nog een suggestie, maar daar wemelt het van de Winkler Prinsen die niemand nog wil.

Twintigdelig, in leer gebonden, met uitvouwbare kaarten. Oud papier.
De tijd is een allesvreter. Ook van atlassen.

Mijn grote ‘The Times Atlas of the World’. Seventh Comprehensive Edition, 1989. De Muur moest nog vallen.

En de Bosatlas van Nederland, 2007, nog steeds de actuele editie.

Maar ze leiden in dit huishouden een verborgen bestaan. Nooit worden ze geraadpleegd. Zijn lijvige papieren atlassen gedoemd, nu op iedere smartphone kaarten van de hele wereld kunnen worden opgeroepen – met zoomfunctie tot op straatniveau?

Zou Wolters-Noordhoff, de uitgever van de Bosatlas, na die van 2007 nog een nieuwe editie overwegen? Het is natuurlijk een schitterend boekwerk dat veel meer bevat dan kaarten alleen, maar ook overzichten geeft van landschap en ondergrond, van natuur en milieu, van klimaat en bevolking, van onderwijs, cultuur en volksgezondheid; het beschrijft arbeidsmarkt en handel, landbouw en visserij, infrastructuur en energie.

Maar ook hier vreet de tijd, die almaar sneller lijkt te gaan. Naslagwerk op papier is al verouderd als het van de drukker komt.

Wat ik nog koester is mijn ‘Atlas of the South Pacific’ op groot formaat, met lagunes en atollen verspreid over grote pagina’s vol blauw. Published for the External Intelligence Bureau, Prime Minister’s Department, New Zealand, eerste editie, 1978.

Hoewel ook hier de klok tikt, lijkt de tijd er langzamer te gaan; misschien is hier en daar een atol in zee verdwenen, maar de landvlekjes in de Stille Zuidzee behouden hun dromerig imago van wiegende palmen in kalme en warme passaatwinden.

Zo gaan spullen door onze handen, spullen die gaan (een chocoladefontein), spullen die blijven. Een jaar eindigt, een woonhuis gaat van eigenaar wisselen, de tijd schrijdt voort.

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen. 
Lees meer afleveringen van zijn Klein Verslag op trouw.nl/kleinverslag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden