Vreemde favorieten

Wat lezen onze recensenten zélf? Inge Schilperoord is obsessief geïnteresseerd in dieren

Kogelvis Beeld Colourbox

Wat lezen onze recensenten zelf graag? Forensisch psycholoog en schrijver Inge Schilperoord houdt van dierenboeken.

Zolang ik me kan herinneren heb ik een obsessieve interesse gehad in dieren. Soms werd die wel maniakaal genoemd. Maar zolang ik nog onder de tien jaar was, werd mijn gedrag gedoogd. Dat ik portieken, parken en pleinen afstruinde op zoek naar dode vogeltjes en kevers om te ontleden en te tekenen, dat ik karakteranalyses opstelde van alle eenden in de sloot, inclusief namen en stamboom. Dat ik een zelfgebouwd pissebeddenhotel runde. En: dat ik verhandelingen schreef en verspreidde over de vermeende belevingswereld van mijn cavia. De wereld, bezien vanuit een warm, drassig laagje stro, dicht bij de grond.

Want oog in oog met Het Dier was dat de vraag die me altijd met de meeste curiositeit, verwondering, zelfs ontzag vervulde. Wat gaat er in hem om? Wat beleeft, voelt en denkt dat zachte, harige, gevederde, of juist gladde wezen, hier, in dezelfde wereld als ik?

Gedachten achter glas

Ik herinner me een zonnige namiddag in het grootste aquarium van Amerika, in Monterey. Ze moesten me wegrukken. Anders had ik er nu nog gestaan. Met mijn handen plat tegen het glas. Gebiologeerd staarde ik in de blik van een kogelvis. Op nog geen vuistafstand van mij hing hij stil in het water. Zo dichtbij. Net als ik had hij pupillen, een openhangende mond, een hart dat in dit leven een eindig aantal keren zou slaan. Kieuwen, in plaats van longen, een lijf niet groter dan een handbal. Maar ook gedachten, dat kon niet anders. Achter zijn ogen moesten ook beelden voorbijdrijven. Maar welke? En hoe kon ik die afstand ooit overbruggen?

Tegenwoordig bevredig ik mijn fascinatie vooral via boeken. Boeken die mij iets leren over hoe het is om een dier te zijn. Met als absoluut hoogtepunt ‘Leven als een beest’ uit 2016.

Bij mijn weten heeft niemand de aan zichzelf opgelegde taak zich in een dier te verplaatsen zo serieus opgevat als de Britse advocaat, chirurg en schrijver Charles Foster. Wekenlang trok hij, alleen of met zijn achtjarige zoon Tom, langs rivieren van Devon, de bossen en de Londense binnenstad in. Hier leefde, at en sliep hij als een das, otter, edelhert, gierzwaluw en vos.

Hevig gefrustreerd

Voor iemand als ik is dit een boek om van te smullen. Fosters taal is bloemrijk en sappig. En wat hij meemaakt is al even smakelijk. Met zijn ‘voorpoten’ graaft hij diepe holen in de aarde om te slapen, op handen en voeten wroet hij naakt tussen de ‘citrusachtige lucht van woelmuizenpis’; in Londen eet hij als een vos halfbeschimmelde pizza’s uit vuilnisbakken.

Hij gaat ver, verder dan ik ooit, zelfs als kind, zou zijn gegaan. Maar steeds komt er een punt dat hij, soms hevig gefrustreerd, op zijn eigen grenzen stuit. Want ja, hij blijft een mens.

Een das kan bijvoorbeeld geluiden tot wel zestigduizend hertz opvangen; wij niet meer dan grofweg tussen de tien- en vijfentwintigduizend.

Maar gelukkig hebben wij taal. Anders zou ik Fosters fantastische verhalen moeten missen. Zoals de passage waarin hij beschrijft hoe hij ’s nachts in zijn stille dassenhol ligt. Maar de das zou nu ‘de haartjes van een worm nog kunnen horen schrapen die zich een weg door de aarde baant’.

Tip 1: Een oud, wijs paard

De verteller in dit zinnelijk en teder geschreven boek is een paard. Een oude, afgedankte hengst die in betere dagen de verrukkelijkste merries dekte. Ondanks zijn ouderdom is hij een scherp waarnemer. Hij beschrijft de wereld via wat hij hoort, ziet, proeft en voelt. Het spannende, westernachtige verhaal in de Hollandse polder gaat over een jong meisje dat is gevallen voor de verkeerde jongen. Een loverboy-achtig type. In een poging haar te redden, stuurt haar wanhopige vader haar naar het platteland. Daar, op de boerderij van haar grootvader, wordt het paard de vertrouwenspersoon van zowel het meisje als haar opa.

De ruiter
Jan van Mersbergen
Cossee; 224 blz. € 12,99

Tip 2: Goedgeklede rottweiler

De wereld beschrijven vanuit het perspectief van dieren leidt soms tot verontrustende verhalen. Zoals in ‘Jacht’, waar de mens zelf wordt geportretteerd als dier, zich bewegend in een universum met een onduidelijke moraal. In dit boek gebeuren de wonderlijkste zaken. Maar door de heel precieze, oordeelvrije taal lijken ze op het eerste gezicht doodnormaal. Terwijl er toch steeds veel wringt. Er ontspruit een liefde tussen een vrouw, Karla, en een goedgeklede rottweiler. Een hert neemt wraak op een jager die zijn vrouw en kind heeft afgeslacht. Na lezing blijf je achter met pijnlijke vragen zonder eenduidig antwoord. Zoals naar de legitimiteit van de menselijke overheersing van de natuur.

Jacht
Elvis Peeters
Podium; 98 blz. € 18

Tip 3: De crimineel in de hond

De sociale satire ‘Hondehart’ van de Russische schrijver Michail Boelgakov stamt uit 1925, maar is nog altijd actueel. De plot van het boek, dat aanvankelijk door het communistisch regime werd verboden en pas in 1987 in Rusland verscheen, draait om de straathond Sharik. Onderworpen aan een bizar experiment worden zijn hart en testikels vervangen door die van een hardnekkige crimineel. Wanneer hij vervolgens op twee poten gaat lopen en zich steeds onbeschofter begint te gedragen, doemt de onvermijdelijke vraag op waar zijn beestachtigheid (werkelijk) in wortelt. 

Hondehart
Michail Boelgakov
Vert. Marko Fondse 
Rainbow; 147 blz. € 10

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden