null Beeld
Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

Wat is nou weer een ‘adpositie’?

Ik kom nog even terug op de nieuwe Algemene Nederlandse Spraakkunst (op e-ans.ivdnt.org). Een van de herziene hoofdstukken (ik noemde het vrijdag al) gaat over de voorzetsels, die in de nieuwe versie ‘adposities’ genoemd worden, ‘bijzetsels’ dus eigenlijk. Dat lijkt ingewikkelder dan de vorige versie. Iedereen zal zich van school nog de term ‘voorzetsel’ kunnen herinneren, maar wat is nou weer een ‘adpositie’? En waarom moet daar zo’n moeilijk woord voor gebruikt worden?

Toch bedriegt de schijn. Wie de twee versies naast elkaar legt, zal zien dat de nieuwe versie veel eenvoudiger is opgeschreven. Veel paragrafen bestaan uit een basistekst, aangevuld met een verdieping. Wie alleen in de basis geïnteresseerd is, kan alleen de betrekkelijk korte en eenvoudige tekst lezen.

Een stuk duidelijker

Het begin van het hoofdstuk laat dat al meteen zien. Het oude hoofdstuk begon zo: ‘In de titel van dit onderdeel wordt alleen het voorzetsel genoemd. Daarnaast ­bestaan met dezelfde functie ook combinaties van twee voorzetsels, waarvoor in de ANS geen speciale naam gebruikt wordt, alsmede groepen die we voorzetseluitdrukkingen noemen.’ Dan weet je eigenlijk nog niks. En ook de volgende zin biedt niet meteen verheldering: ‘Een voorzetsel staat vóór of achter de constituent of de bijzin waar het bij hoort. Staat het erachter, dan gebruikt men voor dit woord wel de term ‘achterzetsel’ (postpositie).’ Daar staan dan wel voorbeelden bij, maar nog steeds is niet duidelijk wat een voorzetsel is, en welke functie het heeft.

De nieuwe versie begint zo: ­‘Adposities zijn onveranderlijke, doorgaans korte woorden die een ruimtelijke, temporele of andere relatie uitdrukken, zoals in, op en aan.’ Dat is een stuk duidelijker.

Als Trouw-lezer zit u trouwens goed: in de literatuur bij dit hoofdstuk wordt deze rubriek ook een keer genoemd. Bij ‘betreft’ als voorzetsel.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden