TaalPeter-Arno Coppen

Wat is er mis met de opslag van overledenen?

Onlangs las ik in het onlinetijdschrift Neerlandistiek.nl een artikeltje van de Nederlandse taalkundige Henk Wolf over een zin uit Trouw. In die zin stond het fragment: ‘In Texas worden koelwagens besteld voor de opslag van overledenen’. Wolf merkte op dat de combinatie van ‘opslag’ met ‘overledenen’ hem vreemd voorkwam, en bij nader onderzoek ook zelden voorkomt. Hij knoopte daar een filosofische discussie aan vast over het dualisme tussen lichaam en geest, en speculeerde dat het afslijten van de oorspronkelijke betekenis van ‘overlijden’ (namelijk ‘overgaan’) tot een verschuiving in de betekenis van het woord ‘overledene’ zou hebben geleid. Simpel gezegd: het wordt gewoner om met het woord ‘overledene’ het stoffelijke lichaam aan te duiden en niet de onstoffelijke persoon.

De discussie onder het artikel dreef een beetje weg naar de vraag of je ‘overledene’ oorspronkelijk als een eufemisme kunt zien, maar ergens maakte iemand een terloopse opmerking over ‘het kille woord opslag’ in dit verband. Ik denk dat daar ook een belangrijk deel van het ongemak in zit.

Het woord ‘opslag’ en het werkwoord ‘opslaan’ gebruik je in het algemeen voor goederen. Dat sluit een beetje aan bij de gedachte dat je met het woord ‘overledene’ het dode lichaam zou bedoelen. Maar de associatie gaat denk ik nog iets verder. ‘Opslag’ gebruik je meer voor goederen waaraan je geen bijzondere waarde hecht. Van een dierbaar sieraad zul je niet zo gauw zeggen dat je dat in een juwelenkistje hebt opgeslagen. Dan zul je toch eerder van ‘bewaren’ spreken. Ook in een museum zijn de schilderijen eerder tentoongesteld dan opgeslagen. De opgeslagen schilderijen staan in de kelder.

Opslaan doe je dus doorgaans met minder waardevolle goederen die je niet meer (of even niet) nodig hebt. Dat is een frame dat niet gepast is in combinatie met overledenen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden