TaalrubriekPeter-Arno Coppen

Wat is dat eigenlijk, ‘vers geperst sap’?

Als ik in een restaurant een glas vers geperst sinaasappelsap bestel, dan verwacht ik nog net niet dat er een sinaasappelboom in de tuin staat waar de ober ter plekke de sinaasappelen afplukt, om ze nog warm van de zon te persen en spoorslags in een glas aan tafel te serveren. Wat ik meer verwacht, is dat er tenminste een minimale tijd tussen het persen en het serveren verstreken is. Ik weet ook wel dat in veel horecazaken vers geperst sap in een kan een hele dag in de koelkast kan staan. Maar wat ik niet helemaal in de haak vind is dat het sap aan tafel uit een kartonnen pak wordt uitgeschonken waarop ‘vers geperst’ staat.

Wat is dat eigenlijk, ‘vers geperst sap’? Taalkundig kun je daar nog de betekenis in zien dat het vers én geperst sap is, maar de meest waarschijnlijke betekenis (en de enig mogelijke in ‘vers geperste sinaasappelen’) is dat het sap ‘vers geperst’ is. Nu is de betekenis daarvan grammaticaal ook niet eenduidig.

Wat zich opdringt is dat ‘vers’ daar een bijwoordelijke bepaling bij het persen is, die suggereert dat het persen zojuist heeft plaatsgevonden (‘zojuist geperst’). Er is ook een lezing als bepaling van gesteldheid mogelijk (die meer in het voordeel van de horeca is), waarin de sinaasappelen vers waren ten tijde van het persen. ‘Vers geperst’ zou dan kunnen betekenen dat de sinaasappelen vlak na de oogst geperst zijn en dat het sap desnoods gevriesdroogd en maanden later aan de andere kant van de wereld met water is aangelengd.

Toch heeft ‘vers geperst sap’ iets vreemds. Bij ‘zingend geperst sap’ is juist de perser aan het zingen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden