Tweedehandsboeken

Wat gebeurt er met boeken die we naar de kringloopwinkel brengen?

Beeld Werry Crone

Welke boeken doen het goed in de Kringloopwinkel? De bestsellers in ieder geval niet, vertelt Martin Hansen. Hij verkoopt jaarlijks voor zo'n honderdduizend euro aan tweedehands boeken. En de boeken die hij niet verkoopt, loopt het daar wel goed mee af?

Dit mag ik je eigenlijk niet laten zien, zegt Martin Tensen (56), die bij kringloopwinkel Emmaus in Haarzuilens, gemeente Utrecht, al 27 jaar de boekenafdeling bestiert. Hij loopt naar een grote metalen container achterop het erf. Hij zet een ladder tegen de wand: "Klim maar eens naar boven."

Daar is het uitzicht schokkend: er liggen honderden boeken in de bak, kriskras door elkaar. Eén flinke regenbui maakt er zo papiermoes van. Tensen verkoopt het spul voor 6 cent per kilo; dat is de economische waarde van oud papier.

Dus hier belanden de boeken die we ooit hebben gekocht, gelezen, gekoesterd? Die we wegdoen omdat de kast te vol en het huis te klein wordt? In de uren ná de onthulling van de container zal Tensen uit alle macht proberen deze deprimerende gedachte te wissen.

Selecteren en weg doen

Met succes, want de boekenman in spijkerjack blijkt een bevlogen verkoper met een goede reputatie. Lezers en eigenaars van online-boekwinkeltjes komen uit de hele regio naar Emmaus om voorraden in te slaan, voor 1 of 2 euro per titel. Dit jaar maakte de boekenafdeling van Emmaus, waar ook cd's, vinyl en schilderijtjes worden verkocht, zo'n honderdduizend euro omzet. Geld dat rechtstreeks naar de verschillende goede doelen van het kringloopbedrijf gaat, dat daklozen onderdak en een werkkring biedt.

Gek genoeg is de oud-papierbak een belangrijke voorwaarde van het succes, legt Tensen uit. "Je móet wel selecteren en weg doen. Als ik alles zomaar in de kast zet, gaat elke maand de omzet naar beneden, dan vinden mensen het aanbod niet interessant meer." Het scheelt dat hij van oorsprong tuinder is en geen 'boekenwurm', daardoor gaat weggooien hem relatief makkelijk af.

Elke week krijgt hij zo'n honderd dozen vol tweedehandsboeken, gratis, van mensen die hun huis hebben opgeruimd. Pakweg 4000 boeken (40 per doos) die hij doorvlooit op interessante titels. Nee, dat zijn niet 'Het diner' van Herman Koch, 'De eeuw van mijn vader' van Geert Mak of 'Indische duinen' van Adriaan van Dis. Die bestsellers komen per strekkende meter binnen en gaan er zelden weer uit.

Ook geen kassucces is het 18-delige Verzamelde Werk van de grote Franse schrijver Emile Zola, de grondlegger van het naturalisme en leermeester van Gustav Flaubert, gebonden in rode kaftjes met goudopdruk uit ongeveer 1960. Het staat al maanden te verstoffen op de plank. "Ze mogen de hele serie voor 15 euro hebben. 12,50 is ook goed."

Beeld Werry Crone

Zeldzame exemplaren

Het is een eyeopener om te zien wat Tensen dan wél de moeite waard vindt. Boeken die de opruimer misschien wel argeloos in een doos gooit. Een boek van uitgeverij Kosmos over de Tour de France. Kunst-, kook- en fotografieboeken. Het vakboek 'Briljante business modellen in food', gepubliceerd door uitgeverij Boom. En de gedichtenbundel 'Zie de korte minuut van de roos' van de inmiddels overleden fotograaf Toon Michiels. "Daar ga ik 7,50 euro voor vragen."

Commercieel interessant zijn de zeldzame exemplaren, eerste drukken, boeken die verschenen bij kleine uitgeverijen in kleine, soms genummerde oplages, over specialistische onderwerpen of met mooie foto's of landkaarten. Boeken die zelfs de ervaren tweedehands-boekhandelaar nog kunnen verbazen. "Als ik een boek zie en ik ken het niet, dan denk ik: hé, dát is interessant!"

Klapper

Een van de grootste klappers maakte Tensen met een Engelstalig jubileumboek dat ontwerpster Irma Boom in 1996 maakte voor de Steenkolen Handels-Vereeniging (SHV). Zijn ogen glimmen als hij vertelt hoe hij het boek op het nippertje redde uit een ander Emmaus-filiaal, waar een nietsvermoedende collega het voor 30 euro te koop had gelegd. Tensen verkocht het via een veilinghuis voor 2800 euro, een bedrag dat in zijn geheel naar het goede doel gaat. "Kijk, dát vind ik leuk. Dat geld komt goed terecht."

Ook "de blije gezichten van de klanten" motiveren hem, vertelt Tensen tijdens de maandelijkse boekenmarkt. Het is koud in de loods vol keurig gealfabetiseerde kasten, klanten staan te kleumen. Een van hen is arts Peter ten Ham (66), die onlangs zelf zijn oude studieboeken naar de Emmaus bracht. Want ze zomaar in de afvalbak gooien, in de wetenschap dat ze met de kranten en melkpakken in de papierversnipperaar belanden, nee, dat dóé je niet. "Dat kan niet met boeken. Die horen bij je." Hij scant intussen de titels in de kast 'Opvoeding en gezondheid'. "Ik zie die van mij er niet meer tussen staan. Dat is een goed teken."

Is dat zo? Daar doemt het beeld van de oud-papiercontainer weer op. Snel even checken bij Tensen, die zich de specifieke verzameling van Ten Ham niet meer herinnert, maar hoopgevende woorden spreekt. "Als zijn studieboeken er netjes uitzagen en er stonden mooie plaatjes in... Dan kan het best zijn dat ze verkocht zijn."

Hoeveel procent van alle gerecyclede boeken toch eindigt als moes in de container? Tensen wil het niet zeggen. "Breng maar hier die boeken. Ik bepaal wel wat oud papier is."

Emmaus, Eikstraat 14 in Haarzuilens, is elke woensdag van 13-16 uur open en iedere laatste zaterdag van de maand van 11-13 uur. De eerstvolgende kringloopmarkt is op woensdag 11 januari.

Martin Tensen bestiert de boekenafdeling van de kringloopwinkel Emmaus in Haarzuilens. Hij is van oorsprong tuinder en daardoor gaat het wieden tussen de tweedehandsboeken hem relatief makkelijk af. Beeld Werry Crone

De kringloop- boekenmarkt

De grootste tweedehands-boekenmarkt in Nederland is die van boekwinkeltjes.nl. Via deze website bieden 6900 verkopers in totaal 6,4 miljoen boeken aan. Ook het aanbod van Antiqbook.nl en Bol.com is aanzienlijk.

Wie geen zin of tijd heeft om zijn overtollige boeken zelf te verkopen, kan ze naar de kringloopwinkel brengen. Het Goed, Noppes en Rataplan zijn de grootste ketens in Nederland. Bij Rataplan wordt jaarlijks een half miljoen kilo boeken binnengebracht. Daarvan wordt circa 40 procent in de winkels verkocht, de rest gaat naar 'de papierindustrie'.

Tip: tik de bijzondere titels (dus niet de bestsellers) even in op internet. Mogelijk zijn ze wel wat waard.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden