Drinken

Wat drinken we bij het kerstdiner?

Beeld ANP

Een chardonnay van Laura van Baars, kerstbier van Seije Slager, retro Irish coffee van Antal Crielaard en een mimosa-mocktail van Dana Ploeger: het vaste Tijd-panel voor wijn, bier, whisky en non-alcoholica heeft tips voor het kerstmenu en de overige feestdagen.

Chardonnay

Anything but chardonnay was onder pseudowijnkenners zo’n gevleugeld gezegde, dat in bepaalde restaurants de afkorting ‘abc’ volstond. Op de chardonnay-hype van de jaren negentig volgde meteen een reactionaire wijnbeweging: de vette, boterige, houtgerijpte chardonnay waar we zo van gesmuld hadden, was ineens ordinair geworden.

Ik ben mijn liefde voor chardonnay nooit kwijtgeraakt. De chardonnay kan jong of oud zijn, uit Amerika, Zuid-Afrika of een Franse streek komen en al dan niet op eikehout gerijpt zijn. De variaties zijn zo groot, dat ik eigenlijk nooit behoefte aan abc heb gehad. Sterker nog, bij het kerstdiner van Karin Luiten raad ik dit jaar vol vertrouwen een heerlijke chardonnay aan. 

Zowel bij de paté, de soep als de rotolo met pompoen past een wijn, die behoort tot mijn grootste favorieten: de Révélation Pays d’Oc Chardonnay uit de Franse streek Languedoc-Roussillion. De wijn wordt gemaakt door Laurent Delaunay, een vinoloog uit de Bourgogne. De Révélation heeft geen ‘appellation’, maar is slechts een streekwijn van de Pays d’Oc. In de Languedoc-Roussillon is de regelgeving minder streng dan in de chique Bourgogne, dat geeft wijnmakers meer mogelijkheden om aroma’s te versterken.

Delaunay slaagt er in Zuid-Frankrijk in een wijn te maken met het niveau van een goede Bourgogne. De geur van de Révélation is intens: vanille, toast, hout, geel fruit. De bâtonnagetechniek (het rondroeren van gistresten in de wijn in de kleine Franse eikehouten vaten) maakt de wijn romig. Deze chardonnay kan meteen gedronken worden en iedere jaargang is weer goed. En dan de prijs… De Révélation is, zeker voor een kerstdiner, ronduit een koopje. Laura van Baars

Révélation Pays d’Oc 2017 € 9,45. eduardmol.nl / arentzwijnen.nl

Mimosa-mocktail

Met deze feestelijke mocktail gaat u zeker punten scoren. Alleen al omdat deze bruisende alcoholvrije mimosa supervrolijk is. En omdat die deze maand op elk moment tevoorschijn getoverd kan worden. Als aperitief, tussendoordrankje tijdens het diner of als extra dessert na het toetje van Karin Luiten. U verdwijnt stilletjes naar de keuken, giet de drie ingrediënten - na elkaar - in een flûte, drapeert er een bloempje op en u zult zien dat de ingekakte sfeer in de woonkamer opveert zodra u met een dienblad vol mimosa’s binnenkomt. Of u sust er die obstinate zwager mee, die op het punt staat een oude familievete op te stoken. Dit drankje is een ware vriendenmaker.

De mimosa ziet er ook nog eens hip uit. Toch is de basisdrank, die nog het meeste weg heeft van een kruidige gin, al eeuwenoud. Het niet-alcoholische destillaat Seedlip Grove 42 bestaat uit sinaasappel, mandarijn, citroenschil, gember en citroengras en vindt zijn oorsprong in ‘The Art of Distillation’ uit 1651. In dit boek staat beschreven hoe Britse apothekers hun gezonde alcoholvrije dranken brouwden. 

De man die de kruidige drank naar deze eeuw haalde, is Ben Branson, een Britse boer en zelf geen alcoholliefhebber. Hij stuitte op het boek en ging in de weer met kruiden uit eigen tuin en wat koperen ketels. Na twee jaar brouwen en pruttelen had hij duizend flessen 100 procent natuurlijke gin zonder alcohol gedestilleerd. In no time verkocht hij de eerste voorraad. En nadat Kate Moss, prins Andrew en Jamie Oliver zich openlijk fan verklaarden, ging het snel.

Over de hele wereld schenken sterrenchefs de cocktails van Branson, in ons land heeft Jonnie Boer van De Librije Seedlip omarmt. Maar waarom hiervoor naar een sterrenrestaurant? U maakt het net zo lekker zelf voor uw stralende Kerst. Dana Ploeger

Seedlip Grove 42, € 24,95. alcoholvrijshop.nl

Recept Mimosa

In deze volgorde in een champagneglas gieten:
50 ml Seedlip Grove 42
25 ml versgeperst mandarijnsap

Tot de rand vullen met koud bruisend mineraalwater.
Garneren met een eetbare bloem.

Retro Irish coffee

Het was in Bushmills, Noord-Ierland. Die dag bezochten we de beroemde distilleerderij aldaar, maakten kennis met de whiskey (ja, met een e, whiskey uit Ierland heeft altijd die extra letter) van Bushmills. Toch gaat het niet specifiek om díe drank. ’s Avonds aten we in een onooglijke en daardoor prachtige Ierse pub verse zalm. Achter de lange, eikehouten bar maakte de waard zich al op voor het nagerecht, dat niets anders kon zijn dan Irish coffee.

Een goede Ierse koffie maak je niet zomaar even, tussen dessert en avondprogramma. Nee, het is minimaal een kunst - zo maakte de kastelein ons destijds duidelijk. Toen we ja zeiden op zijn voorstel om het avondeten af te sluiten met de plaatselijke lekkernij, maakte hij omstandig plaats op de bar. Twee glazen, bruine basterdsuiker, hete koffie, ongezoete handgeslagen room en natuurlijk een fles Ierse whiskey van de plaatselijke trots Bushmills.

Ierse whiskey had in die periode - zo’n vijftien jaar geleden - mijn voorkeur. Een goede Ier is het over het algemeen makkelijk verteerbaar, heeft tonen van vanille en heeft vrijwel altijd een zachte afdronk. Komt doordat Ierse whiskey, in tegenstelling tot zijn Schotse broertje, drie keer gedistilleerd wordt, waardoor het scherpe randje ervanaf is. Bovendien heeft de Ierse variant vrijwel nooit een rooksmaak, en dat is weer fijn in de Irish coffee.

De barman nam de glazen inmiddels in de hand en strooide een laagje bruine suiker op de bodem. Vervolgens goot hij er voorzichtig een glas whiskey bij, liet de koffie erbij lopen om vervolgens met twee lepels een haast volmaakt ei te fabriceren van de slagroom. Boven de hete en dampende koffie liet hij het ei vervolgens in het glas smelten.

Sindsdien heb ik natuurlijk nooit meer zulke lekkere Irish coffee gedronken, dat spreekt voor zich. Maar met Kerst is een amechtige poging de barman uit Bushmills te evenaren vaste prik. Antal Crielaard

Bushmills 10 years 70cl, € 31,99. gall.nl

Kerstbier

Bier bij het kerstdiner: het zal voor veel mensen klinken als een affront tegen de goede smaak. Toch is het combineren van bier en eten afgelopen jaren steeds populairder geworden: er is zelfs een opleiding tot biersommelier. Het lijkt een kwestie van tijd tot deze hopmars ook de kerstdis bereikt.

Wees gerust, weinig biersommeliers zullen een koud pilsje adviseren bij hazepeper of hertenragout. Een koud, relatief simpel bier bij een complex winters gerecht, dat botst. Bij zulke gerechten serveer je het beste ook volle, complexe bieren, met een hoger alcoholpercentage. Een andere vuistregel: tel bij dat alcoholpercentage iets van twee graden op, dan heb je een goede serveertemperatuur. Bij zulke wat hogere temperaturen ontvouwen bieren hun volle smaak en zijn ze opgewassen tegen het eten.

Dat allemaal gezegd hebbende: bij mij aan het kerstdiner wordt nog gewoon, heel conservatief, rode wijn geschonken. Maar tegen de tijd dat de kaas op tafel verschijnt, zou je je gasten eens kunnen verrassen. Bijvoorbeeld met een - op temperatuur gekomen - Chimay Blauw: een klassieke trappist, die ooit als speciaal kerstbier gebrouwen werd, maar inmiddels het hele jaar verkrijgbaar is, gewoon in de supermarkt. Hij is stevig, met 9 procent alcohol, maar ook toegankelijk, en als je je even concentreert, valt er heel veel in te proeven: pruimen, kruidnagels, vijgen, brood.

Er bestaat ook een op eikehout gerijpte versie van de Blauw, en je kunt hem bovendien bewaren: met de jaren wint dit bier aan complexiteit. Als je dat allemaal weet, lijkt het verschil met wijn ineens niet meer zo groot. Je zou hem zelfs in een rodewijnglas kunnen serveren, daarin komt hij goed tot zijn recht. Wie weet denk je dan: hm, zou volgend jaar helemaal niet misstaan bij een hoofdgerecht. Seije Slager

Chimay Blauw, € 1,69. gall.nl

Meer artikelen lezen van ons testpanel dat wekelijks wijn, bier, whisky en non-alcoholica proeft? Je vindt ze hier.

Lees ook:

Alles uit de kast voor Kerst - of juist lekker niet

Speciaal voor alle kookliefhebbers bedacht Karin Luiten een kerstmenu met uitdagende gerechten, zoals een Italiaanse pastarol en huisgemaakte paté. Voor wie helemaal geen zin heeft om uren in de keuken te staan, is er een supersnelle variant van alle gangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden