Kunstroof

Wat doe je met een gestolen Van Gogh?

Het gestolen werk van Vincent van Gogh: ‘Lentetuin, de pastorietuin te Nuenen in het voorjaar’ uit 1884.Beeld REUTERS

Wat moet je met een gestolen Van Gogh? Volgens kunstdetective Arthur Brand zijn criminelen zeer geïnteresseerd. Niet om het aan de muur te hangen, maar om in te zetten bij deals met andere criminelen of met justitie. 

“Als een drugsdeal niet rondkomt omdat er niet genoeg geld is, kan zo’n kunstwerk erbij geleverd worden. Of het wordt als onderpand gegeven.” Dat is ook de reden dat er gekozen wordt voor werk van kunstenaars die niet alleen bij kunstliefhebbers bekend zijn, maar bij het grote publiek. Dat maakt ze in de onderwereld courant. Dat kan mogelijk ook gelden voor het Van Gogh-schilderij ‘Lentetuin, de pastorietuin te Nuenen in het voorjaar’ uit 1884, dat maandagnacht werd gestolen uit het Singermuseum in Laren. 

Brand kreeg tijdens zijn carrière meerdere bekende gestolen kunstwerken boven water. Zijn ervaring is dat dit soort kunstwerken in de onderwereld van hand tot hand gaan, waardoor ze steeds moeilijker te traceren zijn. Als de Lentetuin van Van Gogh deze weg gaat, zou het jaren kunnen duren voordat het weer ergens opduikt. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als een crimineel gaat onderhandelen met justitie. Het kunstwerk kan dan worden ingezet als ruilmiddel voor bijvoorbeeld strafvermindering. Brand haalt het voorbeeld aan van de twee Van Goghs die in 2002 uit het Van Goghmuseum in Amsterdam werden gestolen. “Ze doken op in het bezit van een Italiaanse maffiabaas. Hij zette ze in om een deal te sluiten met justitie.”

Kunstbeveiligingsexpert Ton Cremers ziet dat anders. “Een crimineel wil geld, of iets dat je snel in geld kunt omzetten. Dat is een Van Gogh niet. Bovendien is zo’n gestolen kunstwerk ‘heet’, de politie is er naar op zoek. Dat wil je toch liever niet in je bezit hebben?” Hij heeft vaker gezien dat de dieven eigenlijk ‘sukkels’ zijn. “Ik heb veel congressen bijgewoond over kunstroven van de FBI en Interpol en over het algemeen blijkt dat de criminelen zich goed voorbereiden op de inbraak, maar niet op wat ze met de buit moeten doen.” Als blijkt dat ze het nergens kwijt kunnen, is dat vaak slecht nieuws. “Een crimineel wil van het bewijsmateriaal af en vernietigt het.” Berucht zijn de werken van Gauguin en Matisse die verdwenen uit de Rotterdamse Kunsthal en verbrand werden.

De deur wordt gerepareerd bij museum Singer Laren waar is ingebroken. Het museum, dat momenteel gesloten is in verband met het coronavirus, herbergt onder meer de tentoonstelling 'Spiegel van de ziel', met werken van onder anderen Jan Toorop, Vincent van Gogh en Piet Mondriaan. Beeld ANP

Verzekeringsgeld

“Er is nog een andere logisch optie: de criminelen gaan zaken doen met de verzekeringsmaatschappij. De vaste collectie van een museum is meestal niet verzekerd, maar bruiklenen wel – de uit het Singermuseum gestolen Van Gogh was een bruikleen van het Groninger Museum. Voor een verzekeringsmaatschappij is het geen ethische vraag of je onderhandelt met criminelen. Als een kunstwerk voor een miljoen verzekerd is en ze kunnen het terugkopen voor twee ton, dan beperken ze de schade. Meestal wordt onderhandeld door een tussenpersoon die een deel van ‘het losgeld’ opstrijkt. “Die kan vooraf al geraadpleegd zijn.”

Het veelgehoorde verhaal dat geheimzinnige verzamelaars kunstwerken gericht laten stelen voor hun collectie, is volgens Cremers een fabel. “Een verzamelaar wil pronken met kunst, of heeft het als belegging. Dat is met gestolen waar niet aan de orde.”

Lees ook: 

Het alarm ging af, maar voor de politie kwam, waren de dieven er al met de Van Gogh vandoor

De ‘Lentetuin’ van Vincent van Gogh is in de nacht van zondag op maandag gestolen uit het Singer in Laren. Andere kunstwerken worden niet vermist. ‘Zo’n roof gaat heel snel, maximaal twee minuten.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden