TaalPeter-Arno Coppen

Wat beschermen de plastic schermen?

Afgelopen vrijdag stond naast de taalrubriek een foto met het volgende onderschrift: ‘Seizoenswerkers in Greenfield, Californië, oogsten kroppen sla tussen plastic schermen die ze moeten beschermen tegen het coronavirus’. Een lezeres vraagt zich af wie of wat er nu beschermd moeten worden: die schermen, de seizoenswerkers of de kroppen sla?

De oplossing van dit raadsel begint met de verwijzing van ‘die’. Waar ­verwijst dat naar? Er is een theore­tische betekenis dat het gaat om de ­seizoenswerkers die de schermen of kroppen sla moeten beschermen ­tegen het coronavirus, maar het is ­natuurlijk waarschijnlijker dat die plastic schermen ter bescherming zijn aangebracht. Dus ‘die’ zal verwijzen naar ‘plastic schermen’ en dus het onderwerp vormen van de bijzin ‘die ze beschermen’.

De verwijzing van ‘ze’ is inderdaad niet ondubbelzinnig te bepalen. Je zou erin kunnen lezen dat de schermen bedoeld zijn om te voorkomen dat er sporen van het virus op de sla terechtkomen, maar de bedoelde betekenis is toch vermoedelijk dat de schermen de seizoenswerkers moeten beschermen.

Die dubbelzinnigheid zou verdwenen zijn als de schrijver van het onderschrift had gekozen voor ‘hen’. ‘Plastic schermen die hen moeten beschermen tegen het coronavirus’ betekent ondubbelzinnig dat de schermen de personen beschermen.

Maar waarom heeft die schrijver dan niet voor ‘hen’ gekozen? Ik denk dat dit aan een soort naamvalsonzekerheid ligt. De schrijver heeft ongetwijfeld gedacht: is het nu hun of hen? Bij ‘iemand beschermen’ denk je onwillekeurig aan de betekenis van een meewerkend voorwerp: iemand krijgt namelijk bescherming. Toch moet het om een lijdend voorwerp gaan, want die iemand wordt ook gewoon beschermd.

Uit angst voor een taalfout is de schrijver dus gevlucht in de zekerheid van ‘ze’, maar vervolgens in de valkuil van de dubbelzinnigheid getrapt.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden