Taal Peter-Arno Coppen

Wanneer is ‘sommige’ zelfstandig gebruikt?

Ik word tegenwoordig ook weleens benaderd door taaladviseurs, die voorzichtig informeren of ze in een bepaald geval niet te streng oordelen. Helaas gaat het dan vaak over spellingkwesties, waar meestal kraak noch smaak aan zit, maar als ik er een grammaticale draai aan kan geven kan ik me daar nog wel overheen zetten.

Onlangs ging het over een zin uit Trouw, die begon met ‘Toegesnelde agenten, sommige bewapend met machinegeweren’. Een lezer had gevraagd: moet dat niet ‘sommigen’ zijn? De taaladviseur was geneigd dit met de lezer eens te zijn, op grond van het feit dat je achter ‘sommige’ niet zomaar ‘agenten’ kunt toevoegen.

Spellingsregel

De spellingregel zegt dat je ‘sommigen’ moet spellen als het woord naar personen verwijst én zelfstandig gebruikt is. De achterliggende redenering is dat het zelfstandige woord een meervoudsuitgang nodig heeft en het bijvoeglijke woord niet. In ‘sommige mensen’ krijgt alleen ‘mensen’ een meervoudsuitgang.

Maar wanneer is er sprake van “zelfstandig gebruik”? Twee gevallen zijn duidelijk: als er een zelfstandig naamwoord achter staat is ‘sommige’ bijvoeglijk gebruikt. En als er niks achter staat, en je denkt er niet meteen iets bij (‘Sommigen onder ons’), dan is het zeker zelfstandig. Maar wat als je er wel een eerder genoemd zelfstandig naamwoord bij denkt? Is het dan niet toch eigenlijk bijvoeglijk?

In het gewraakte voorbeeld kun je misschien niet zo gemakkelijk ‘agenten’ achter ‘sommige’ toevoegen, maar het is wel duidelijk dat het niet om willekeurige passanten gaat die bewapend zijn met machinegeweren. De keuze van de krant is dus zeker te verdedigen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden