TV-column Maaike Bos

Waldemar Torenstra vindt liefde, dood en bier in Maastricht

Waldemar Torenstra voor de Sint-Servaasbasiliek op het Vrijthof. Beeld Maaike Bos

Zeg nou zelf, wie zou het niet leuk vinden om af te stammen van een Gijsbrecht van Aemstel of een Willem van Oranje. Op dat sentiment dreef ‘Verborgen verleden’ (NTR) twaalf seizoenen lang (2010-2019). Acteur Waldemar Torenstra stuitte daarin op een bizarre vondst. Hij bleek nazaat van de oudste, buitenechtelijke zoon van Frederik Hendrik, prins van Oranje, die weer de jongste zoon was van Willem van Oranje! Staand voor een beeld van Willem I stamelde hij: “... Ik ben dus net zoveel familie van deze meneer als koningin ­Beatrix?”

Geen wonder dat deze koningsconnectie fan is van het format en zich liet verleiden tot het maken van een spin-off: ‘Verborgen verleden van Nederland’. Ook plaatsen hebben een geschiedenis die je niet ­altijd aan hun uiterlijk kunt aflezen.

Torenstra reisde als eerste af naar Maastricht, en ging op zoek naar de verhalen achter het Vrijthof. Het grote, centrale plein ‘van André Rieu’, waar ik wel eens Carnaval vierde en in café In den Ouden ­Vogelstruys een pèlske dronk, bleek een ondergrondse verzameling schedels te bevatten en een plek te zijn geweest voor brandstapels en onthoofdingen. Heftig.

Waarom deze plekken, deze verhalen?

Maar er loopt iets mank in dit nieuwe format. Waar bij de menselijke variant de vraag en het motief glashelder zijn – bij een bekende Nederlander zoek je zo veel mogelijk generaties terug – ontbreken nu de reden en noodzaak. Waarom beginnen met Maastricht? Waarom dit plein, waarom nu? Je kunt in elke oude stad verhalen over liefde en dood aantreffen. De Terschellingse vuurtoren De Brandaris, de Groningse Martinitoren, het Haagse Hotel des Indes; het criterium voor de acht gekozen ‘iconische’ plekken en voor de verhalen daar is mij niet duidelijk.

Achteraf zit het zo: Waldemar ­Torenstra loopt op dat plein, kijkt rond en zoekt gewoon verhalen achter de pandjes, caféetjes en kerk. Sommige van die verhalen komen logisch voort uit de plek, bijvoorbeeld door de Sint-Servaasbasiliek. Andere zijn volkomen toevallig en hadden ook onder het adagium ‘kill your darlings’ kunnen vallen. Zoals dat van de Duitse, naoorlogse portretfotograaf aan het plein die een half-Joodse vluchteling bleek. Een gepassioneerd overspelverhaal van de jonge kapiteinsvrouw met de apotheker aan de overkant was al meer plaatsgebonden. En dat aanhangers van de wederdopers (hervormd) in als ketters werden verbrand of onthoofd, is erg, maar verrast me niet aan zo’n katholiek plein.

Wie écht bepalend is voor het plein, is Sint-Servaas, de eerste bisschop van Nederland. Veel katholieken wilden daarom onder het plein, zo dicht mogelijk bij de basiliek ­begraven worden. Een dronkaard groef de soms vijfde-eeuwse schedels in 1970 stiekem op en verkocht ze in De Vogelstruys (45 gulden) om zijn dagelijkse borrel te kunnen betalen. Geinig van wrangheid.

Het café was ook door die kerk roemrucht geworden. De waard lokte slim de pelgrims door te verwijzen naar de relieken in exotische struisvogeleieren. Vroomheid én vertier, wijwater én bier? “Bij de katholieken is daar wel ruimte voor”, grapt de eigenaar. “Biertje?”, vraagt hij Torenstra om 11 uur ‘s ochtends.

Met een iets scherpere inleiding en selectie zou dit programma ­zomaar heel mooi kunnen zijn.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden