Review

Wadvaarder: Wij recreëren duurzaam en verstoren zo min mogelijk

Een zachte bonk geeft aan dat het water zover is gedaald, dat de kiel van de boot de zanderige bodem raakt. Een uur geleden kon je hier nog gewoon varen, nu ontstaat langzaam een rustige ligplek voor platbodems. Eeuwenlang hebben schippers op deze manier gebruik gemaakt van het tij: varen bij vloed, met laagtij terug naar de diepe geulen of droogvallen in een natuurlijke haven.

Laura Westendorp

Deze laatste mogelijkheid wordt steeds meer aan banden gelegd. Officieel mag droogvallen alleen nog binnen tweehonderd meter van de geulen. Met de verboden die door de Waddengemeenten worden ingesteld, blijft er weinig van de binnenzee over.

Vorige week verloren de Wadvaarders, een belangenvereniging waar zo'n duizend boten, voornamelijk platbodems bij zijn aangesloten, een procedure bij de Raad van state. Het gebied bij de zandplaat Simonszand, ten oosten van het eiland Schiermonnikoog, blijft in de zomer verboden voor alle watersport. Het ministerie van landbouw, natuurbeheer en visserij bepaalde in 1996, dat zeehonden de plaat moeten kunnen gebruiken om te rusten en hun jongen te voeden. Dit verbod wordt overigens mogelijk over een paar jaar weer opgeheven: zeehonden blijken de plaat steeds minder te gebruiken, omdat de stroming in de zee de plaat steeds vlakker maakt. De dieren hebben het liefst een steil aflopende kant.

Al langer is het verboden om droog te vallen bij de Dellewal, vlakbij West-Terschelling. Ditmaal is niet de natuur het argument. Voor surfers vormen de ankerkettingen een gevaar, betoogt burgemeester J. van Beukering. Uit protest provoceren de Wadvaarders door er voor anker te gaan. Vorig jaar met een hele groep op één dag, dit jaar doorlopend.

Ook de gemeente Vlieland probeerde het droogvallen in te dammen. Echter niet de gemeente, maar rijkswaterstaat bleek bevoegd om te bepalen of schepen bij het eiland voor anker mogen gaan. Het verbod kwam daarmee te vervallen.

Dat is slechts één winstpunt voor de Wadvaarders. De vereniging is verontrust over het feit dat de mogelijkheden in de Waddenzee meer en meer worden ingeperkt. De charme van het gebied is gebruikmaken van de combinatie van water en land, vindt bestuurslid Menno Buiskool. ,,Het droogvallen is de helft van de beleving.''

Met zijn gezin bevaart hij de binnenzee als een ware Wadvaarder: niet met de motor aan door de geul, maar op de kaart, op eigen ervaring en die van locals. Met een verrekijker speurt zijn vrouw Sylvia naar het stuk zee voor zich. Een rand in het water geeft aan dat er nog niet genoeg water over de plaat spoelt om zelfs met een platbodem te bevaren. Op een hoger stuk staan vogels in een laagje water.

De peilstok geeft inderdaad een lage waterstand aan: net boven de rode rand van 75 centimeter. Dat is de diepgang van de schouw, een traditioneel vissersschip met zijzwaarden en bruine zeilen. Tien minuten later heeft de vloed zover doorgezet dat er wel genoeg water staat om door te gaan. ,,Die gedwongen rustpauzes maken dat dit een heel ontspannen manier van vakantie houden is'', meent Buiskool.

De Wadvaarders, acht jaar geleden opgericht vanwege het droogvalverbod bij de Dellewal, snappen de beperkingen van de overheid niet. Vogels zoeken volgens Buiskool bij laag water juist de delen vlakbij de geulen om te foerageren. En dat is precies waar de platbodems wel mogen ankeren. ,,Ik zou het logischer vinden als we overal mochten liggen, behalve dicht bij de geulen'', zegt het bestuurslid. ,,Wij recreëren op een duurzame manier, zoveel mogelijk zonder te verontrusten. Buiten de vakantieperiode zie je hier meer boten van de handhavers dan van recreanten.''

Nu is het wel druk op het wad. Alleen al buiten de haven van Schiermonnikoog liggen meer dan twintig schepen voor anker. Nog altijd is er meer ruimte dan in de drukke havens, waar de boten boord aan boord liggen.

Door de droogvalmogelijkheden ontberen de jachthavens inkomsten. Maar volgens Buiskool zijn het niet veel boten, die langere tijd de havens mijden. Alleen boten met een platte onderkant kunnen droogvallen. Door een kiel zou een ander type scheef gaan liggen.

Bovendien zijn de faciliteiten op de schepen vaak beperkt. Het deels open schip van het bestuurslid heeft toilet noch douche. De opvarenden gebruiken een emmer, die in zee wordt geleegd. Voor de Terschellingse burgemeester Van Beukering een argument om droogvallen in de gedeeltelijk met een dijk afgesloten kom Dellewal te verbieden.

Buiskool: ,,Ach, iedere paar uur wordt het water in de Waddenzee verschoond doordat de getijdenwerking het doorspoelt. Al die duizenden zeehonden en vogels poepen tenslotte ook. Het lijkt soms alsof de Waddenzee nu alleen voor de dieren is. Uit boetedoening voor alle schade die de mens eerder heeft aangericht. Maar je kunt toch niet alleen voor rust en ongereptheid op het buitenland aangewezen zijn als we dat hier ook hebben?''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden