tv-recensie

Waarom sommige grappen goed zijn, en andere niet kies

De Luizenmoeder Beeld AvroTros

Het orakel Peter R. de Vries zei maandag in ‘RTL Late Night’ dat het wel heel goed moet gaan met Nederland nu we alleen over ‘De luizenmoeder’ praten. 3,5 miljoen kijkers zondag! — het werd zelfs een nieuwsberichtje. Een pizzaketen adverteert al met de ‘Participizza’ en het liedje ‘Hallo allemaal’ van juf Ank is door de Gebroeders Rossig slim tot carnavalskraker gemaakt.

Tja, ik lach inmiddels hardop om die serie nu de racistische grappen kennelijk alleen voor aflevering één bestemd waren. Het lijkt achteraf een strategie: aan het begin veel discussie uitlokken voor een vliegende start. Maar heeft De Vries gelijk? Hebben we in Nederland niets beters te doen dan ons om een tv-serie te bekommeren? Hij veronderstelt wel dat televisie een product op zich is.

Dialectiek

Het kan beroepsdeformatie zijn, maar ik zie tv echt als medium, als doorgeefluik, als communicatiemiddel. Programma’s laten iets zien uit de samenleving, en doordat dat expliciet in beeld komt, kunnen wij ons daartoe opnieuw verhouden. Niet meer onderhuids, maar bewust. Een vorm van dialectiek, zouden filosofen zeggen. Dus waarom is die harde humor grappig? Omdat die op waarheid berust en iets blootlegt wat we, zo expliciet gezien, gênant vinden. Zo gênant dat we erom giechelen. Dat is een argument om vooral zulke grappen te blijven maken.

Waarom zijn sommige grappen dan niet kies? Omdat niet iedereen de blootgelegde boodschap gênant vindt (afwijst), maar sommigen het er juist mee eens zijn. De grap is dan een aanmoediging, in plaats van een omkering. Precies dit speelt bij de transgendergrap van René van der Gijp in ‘Voetbal Inside’, waar maandag vele media op doken. Durfde de Belgische VTM-journalist Bo(udewijn) Van Spilbeeck eindelijk openlijk als vrouw te leven, zat ‘Gijp’ als Renate met blonde pruik en lippenstift in de VI-studio. Niet om te laten zien hoe belachelijk het is om kwetsbare transgenders uit te lachen. Nee, om dat uitlachen aan te moedigen. Johan Derksen voelde zich prompt vrij om te zeggen dat hij transgenders vreemd vindt. Zijn fans zullen zich net zo vrij voelen. Na flinke kritiek van sponsoren en politiek liet RTL Van der Gijp verklaren dat hij echt niets tegen homo’s, transgenders en lesbiennes heeft.

Matthijs van Nieuwkerk verdedigde hem in ‘De Wereld Draait Door’ met datzelfde argument tegen een verbolgen tafeldame Dieuwertje Blok. Maar dit gaat net zomin nog over Gijp als dat het woord kech nog over Boef gaat. Zij zijn het medium, de ontvangers van de boodschap zijn er al lang mee aan de haal (‘het is kennelijk okee om zo te praten’).

Daarom

Media doen ertoe. Media staan niet op zich. Dáárom is het belangrijk dat vrouwen en migranten bij de VPRO ook prestigieuze reisseries mogen maken. Daarom verdienen sommige bekende NPO-presentatoren ook rond de Balkenendenorm, leerde Astrid Joosten ons in ‘Wat verdien je’. Zij krijgt 175 duizend euro per jaar. Daarom, tenslotte, is het pas echt gênant dat freelance regiojournalist Britt van Uem (Tubantia) voor 5 uur werk maar 57,85 euro verdient. Haar werk en dat van de freelancejournalisten die ze vertegenwoordigt, doet er voor meer mensen toe dan dat van de snackbarmedewerker met hetzelfde salaris.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden