Beeld Trouw

Column Gerbrand Bakker

Waarom moet iedereen geweldig zijn?

Er is iets waar ik slecht tegen kan. Ik geloof dat ik dat trekje van mijn moeder heb, of misschien is het wel een algemeen ding van mijn opvoeding en afkomst. Het is dit: als er iets over je gezegd wordt wat niet waar is, je mond houden. Dat zal in het dagelijks leven vast ontzettend vaak gebeuren, maar ik doel nu op dingen die ik zie en hoor op de televisie of tijdens openbare lezingen. Als er dus iets over je gezegd wordt door een presentator of interviewer, met publiek erbij en tv-kijkers. Ben Feringa, de Nobelprijslaureaat uit 2016, zat onlangs bij DWDD. Zoals gebruikelijk ronkte Matthijs van Nieuwkerk er flink op los en op een bepaald moment ontviel hem: “Jij bent de beste scheikundige ter wereld!”, of woorden van die strekking. Feringa, een van tien kinderen van een Drentse boer, liet het allemaal heerlijk over zich heenkomen. “Ho!” riep ik naar het tv-scherm. “Zeg iets! Relativeer!” Feringa zei niets.

Tijdens de lezing in Leipzig waarover ik een maand geleden schreef, hadden we alle drie een kwartiertje in een avondvullend programma. Jan Konst mocht als laatste en tijdens de introductie viel meerdere malen het woord ‘bestseller’ over zijn boek ‘De Wintertuin/Der Wintergarten’. O, ja? dacht ik. Nog even los van het feit dat hij om onverklaarbare redenen veel langer aan het woord was dan Marjolijn van Heemstra en ik, hield hij zijn mond daarover. Hij liet het allemaal heerlijk over zich heen komen. Pas later kreeg ik het programmaboekje onder ogen: “Das Buch wurde in den Niederlanden und in Deutschland zum Bestseller!” O, ja? dacht ik weer. Ik kreeg bij navraag van de Nederlandse uitgever een verkoopcijfer. Niet slecht, maar lang niet genoeg om een bestseller genoemd te mogen worden. Van de Duitse uitgever kreeg ik geen antwoord. Ik weet niet wat dat betekent. Misschien vonden ze de vraag onbeschaamd, misschien waren de verkoopcijfers zo dat ze die liever voor zichzelf hielden. Niets tegen Jan Konst, dat is een fijne vent en het boek las ik niet, daar gaat het hier ook niet om. Het gaat om het houden van de mond.

Tweeënhalf miljoen exemplaren 

Nu kom ik op Maarten ’t Hart. Die was, net als Feringa, ook onlangs bij DWDD. Het is altijd leuk, Maarten ’t Hart op tv, maar bovendien: hij deed wat iedereen hoort te doen. Van Nieuwkerk stond zoals gebruikelijk in de waarom-heb-jij-nog-nooit-de-P.C. Hooftprijs-gewonnenstand en riep: “Tweeënhalf miljoen exemplaren verkocht van ‘Een vlucht regenwulpen’!” Ho ho, riposteerde ’t Hart, je moet niet vergeten dat het boek ooit het gratis boek was van de campagne ‘Nederland Leest’ van de CPNB. “Ach, nou ja...”, zei Van Nieuwkerk. “Nee, dat waren minstens 800.000 exemplaren”, zei ’t Hart, waarmee hij in één klap de formule van het programma ondergroef én de boel eerlijk in perspectief zette.

Waarom moet iedereen altijd een bestseller schrijven? Waarom moet iedereen de beste scheikundige van de wereld zijn? Waarom altijd die lijstjes met de beste liedjes, de beste boeken, de mooiste vogel, de populairste tuinplant? Nergens voor nodig. Het is helemaal niet erg als Max Verstappen vijfde wordt, het is niet erg als er van een boek ‘slechts’ 1324 exemplaren verkocht worden; het is nog veel minder erg een sukkel te zijn omdat we in wezen allemaal sukkels zijn die ook maar hun best doen er iets van te maken. Maar zo lang geen van de in het openbaar bewierookten daar iets tegen doet, is die ideale wereld vol al dan niet strevende sukkels heel ver weg. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden