Taal

Waarom mensen 'ik besef me' zeggen

Beeld Twitter

Het komt elk jaar wel een paar keer voorbij: het lijstje met de toptien van taalergernissen. Het kan in een huis-aan-huisblaadje zijn of in een kwaliteitskrant, in een modeblad of in het verenigingsblad uit het midden- en kleinbedrijf, het is altijd ongeveer hetzelfde treurige lijstje.

Dit keer prijkte 'ik besef me' bovenaan. Dat mag je niet het resultaat van heel betrouwbaar onderzoek noemen, want het was allemaal op basis van een informele oproep op Twitter, waarbij de respondenten elkaars antwoorden konden lezen. Dan krijg je al snel een o-ja-dat-vind-ik-ook-effect. Maar goed, 'ik besef me' dus. Dat is fout, want volgens de huidige taalnorm moet het 'ik besef' zijn. Ik zeg met opzet 'volgens de huidige taalnorm', want in de 14de eeuw was 'ik besef me' juist de norm.

Overbodig

Waarom zeggen mensen 'ik besef me'? Dat 'me' is overbodig, zou je zeggen, en waarom zouden mensen extra inspanningen leveren door allerlei overbodige woordjes toe te voegen? Dat is raar. Je kunt wel zeggen dat taalgebruikers 'zich realiseren' en 'beseffen' door elkaar halen, maar als dat zo is, waarom is er dan niemand (helemaal niemand) die 'realiseren' zonder 'zich' gebruikt? Waarom alleen 'beseffen' met 'zich'?

Allereerst: dat 'zich' betekent eigenlijk niks. Je kunt niet iemand anders iets realiseren, dus 'zich' in 'zich realiseren' is ook al overbodig. Waarom staat het er dan bij? Ik denk dat taalgebruikers een nieuwe systematiek aan het bedenken zijn, waarbij 'zich' een mentale handeling aanduidt. Daarom wordt het toegevoegd bij 'beseffen' en weggelaten bij iets als 'zich uitbreiden' ('de stad breidt uit'). 

Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl

Lees meer afleveringen van de taalrubriek in ons dossier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden