ReportagePlatenzaken

Waarom lp’s ineens twee keer zo duur zijn: ‘Dit gaat toch niemand meer kopen?’

Een bezoeker in de platenzaak Velvet in Rotterdam. Beeld Otto Snoek
Een bezoeker in de platenzaak Velvet in Rotterdam.Beeld Otto Snoek

Paniek in de platenzaak: de prijzen van nieuwe lp’s schieten omhoog. Een willekeurig oud album van Prince kost opeens geen twee, maar vier tientjes. ‘Dit gaat toch niemand meer kopen?’

Anton Slotboom

De schrik zit er stevig in: moet de nieuwe lp van de grote Amerikaanse rockband The War On Drugs écht 45 euro gaan kosten? Platenzaakeigenaar Peter van Boheemen van Velvet Music in Rotterdam baalt. Op het bord naast de kassa staat de komst van dit langverwachte album met grote letters aangekondigd. The War On Drugs, een rockband in de geest van Neil Young, is al jaren een bestseller in Nederlandse platenzaken. “Maar als mensen straks de verkoopprijs zien, schrikken ze vast. Die is niet meer uit te leggen.”

Nieuwe lp’s, die normaal gesproken rond de 20, 25 euro kosten, hebben winkels als die van Van Boheemen gered. De cd-winkel leek op sterven na dood, de opgeleefde animo voor lp’s kwam als een geschenk uit de hemel.

In 2020 werd voor 17,1 miljoen euro aan vinyl omgezet. Het marktaandeel van gestreamde muziek is overweldigend groter, met 82,2 procent van de hele markt, maar de omzet van lp’s bleek met 7,1 procent in 2020 zelfs hoger dan die van cd’s. Maar van een jubelstemming is deze herfst geen sprake meer. “45, 50 euro voor een plaat: dat gaat toch niemand betalen?”

Schaarse grondstoffen

Waarom worden platen duurder? De productiekosten zijn gestegen, stellen platenmaatschappijen. Pvc, de grondstof voor platen, is veel prijziger geworden. Bijvoorbeeld door de populariteit van vinylvloeren, die gemaakt worden van dezelfde grondstof. Ook karton, waar platenhoezen van worden gemaakt, is schaarser en daarom duurder geworden.

Wereldwijd zijn er bovendien minder dan honderd fabrieken die nog lp’s persen. Zelfs grote sterren hebben moeite om hun lp’s geperst te krijgen. Het onlangs verschenen tweede album van zangeres Billie Eilish kost bijvoorbeeld 40 euro. “Maar ook oudere titels zijn opeens veel duurder”, zegt verkoper Van Boheemen.

Soms scheelt het een paar euro. De klassieker Rumours van Fleetwood Mac kost nu 2 à 3 euro meer dan twaalf maanden geleden. “Dat is nog te verklaren.” Maar soms kosten ze ook opeens tientjes meer, zoals de klassiekers van de Duitse groep Kraftwerk. Een jaar geleden waren die nog te scoren voor pakweg 15 euro, nu kosten ze twee keer zoveel.

“En zo zijn er nog veel meer voorbeelden”, zegt Van Boheemen. ““Neem Around the World in a Day, van Prince. Een jaar geleden verkochten we die voor krap 17 euro. Deze herfst moet diezelfde plaat 50 euro gaan kosten. En dan verkoop ik ’m nog goedkoop, hè? Want de inkoopprijs is torenhoog.” Het gevolg zal in de winkel merkbaar zijn. “Ik heb er nog een paar voor een goedkopere prijs, maar als-ie op is is-ie op. Ik ga ’m voor die prijs nooit meer inkopen.”

De andere oorzaak van de prijsstijgingen

Transportkosten en grondstofprijzen schieten inderdaad omhoog, beaamt Atze de Vrieze, muziekjournalist van VPRO. De Vrieze onderzocht de prijsstijgingen voor een aflevering van zijn podcast over de muziekindustrie. Maar de stijgingen liggen ook aan sommige grote platenmaatschappijen. Die zouden de lp zien als cash cow.

“Duurdere grondstoffen verklaren niet dat sommige platen opeens twee keer zoveel kosten”, zegt De Vrieze. “Een jong iemand, die net zijn eerste platenspelertje heeft gekocht, gaat voor zo’n bedrag vermoedelijk echt geen lp kopen.”

In zijn zaak maakt Van Boheemen zich ondertussen op voor discussies. “Aan de toonbank krijgen wij het van klanten te horen als ze iets te duur vinden. Ik zit al jaren in dit vak, en het is alsof de geschiedenis zich herhaalt: de cd moest ook veel kosten en heeft sindsdien altijd een duur imago gehouden. Ik ben bang dat de lp dat imago nu ook gaat krijgen, en dat mensen gaan afhaken.”

Schaarste wereldwijd

Het economische herstel na de coronacrisis stuwt wereldwijd de vraag naar grondstoffen op. Prijsstijgingen zijn het gevolg: van hout tot koper, van papier tot suiker, van koffie tot maïs. Ook zijn er logistieke problemen: containerschepen varen vaak niet op tijd, waardoor producten te laat op hun bestemming aankomen.

Hout is een van de grondstoffen die fors duurder is geworden, soms wel tientallen procenten. Dat is te merken aan de kassa van de bouwmarkt. Leveringsproblemen zijn er bij Ikea: zo’n 10 procent van het assortiment is niet voorradig.

Ook de papiermarkt staat onder druk door schaarste aan papierpulp. Herdrukken van boeken laten langer op zich wachten door trage papierleveringen bij drukkers, melden uitgevers. De vraag naar karton is fors gestegen, vooral door alle pakjes die we aan huis laten bezorgen.

Een nieuwe keukenmachine nodig of een koptelefoon? Dikke kans op wachttijd. Ze zijn gemaakt van kunststoffen en ook op die markt heerst schaarste. Een tekort aan chips is er ook: voor telefoons, (game)computers en auto’s. De fietsindustrie kampt met een gebrek aan onderdelen uit Oost-Azië.

Ook het eten op ons bord wordt duurder. Voedingsmiddelen stijgen in prijs doordat soja, granen en palmolie duurder zijn geworden. Dat komt door de toegenomen vraag vanuit China en door tegenvallende oogsten als gevolg van extreme weersomstandigheden.

Lees ook:

Een winkel met louter vinyl - en koffie

Als een ouderwetse handelsreiziger pakte Marlein Parlevliet vorig jaar de fiets, met een hip kofferplatenspelertje onder haar arm. Eens kijken of er markt voor was. Die was er.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden