Taal Peter-Arno Coppen

Waarom komt ons een spookrijder tegemoet?

Een lezer is in verwarring gebracht door de verkeersmelding ‘Op de A2 komt u een spookrijder tegemoet’. ‘Wat moet ik hiervan vinden?’, vraagt hij, ‘Is dit soms een verhaspeling van ‘komt u een spookrijder tegen’ en ‘komt een spookrijder u tegemoet’’?

Blijkbaar vindt de lezer dat er iets vreemds is aan de woordvolgorde van de zin. Dat is zeker juist. Als je van de tweede persoon ‘u’ een eerste persoon maakt, wordt het ‘op de A2 komt mij een spookrijder tegemoet’, niet ‘kom ik een spookrijder tegemoet’. Het meewerkend voorwerp ‘mij’ staat dus tussen het werkwoord ‘komt’ en het onderwerp ‘een spookrijder’ in. Is dit fout? Nee, maar het wijkt wel af van de normale volgorde.

De nadruk moet liggen op de spookrijder

Er zijn twee factoren die deze afwijking bevorderen: ten eerste is ‘u’ (en ook ‘mij’) een voornaamwoord. Met name kleine voornaamwoorden zitten graag aan het verbogen werkwoord vastgeplakt (‘heb-je‘t-‘m gevraagd?’). Maak je ervan ‘op de A2 kwam ons gezelschap een spookrijder tegemoet’, dan zie je dat de zin slechter wordt. 

Ten tweede is het onderwerp onbepaald (niet ‘de spookrijder’ maar ‘een spookrijder’). Onbepaalde onderwerpen staan liever wat verderop in de zin, omdat ze meestal iets nieuws introduceren. In het midden van de zin (tussen verbogen werkwoord en werkwoordelijke eindgroep) wordt vaak de volgorde aangehouden dat de ‘oude informatie’ (dat wat bekend is) eerst komt, en de ‘nieuwe informatie’ aan het einde. In deze zin is de spookrijder het belangrijkste. Het is dus essentieel dat daar zo veel mogelijk nadruk op ligt. Bij ‘komt een spookrijder u tegemoet’ zou dat ‘u’ maar hinderlijk in de weg lopen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden