Het moment waarop Jeroen Pauw hoort dat hij de Nipkowschijf krijgt.

Recensie Jeroen Pauw

Waarom Jeroen Pauw een terechte winnaar is van de Ere Zilveren Nipkowschijf

Het moment waarop Jeroen Pauw hoort dat hij de Nipkowschijf krijgt.

Hij is scherp, maar kan zijn gasten ook gewoon laten emmeren. Talkshowpresentator Jeroen Pauw krijgt donderdag de Ere Zilveren Nipkowschijf. Tv-recensent Renate van der Bas legt uit waarom hij die verdient.

Voor een tv-recensent is ‘Pauw’ een programma waar je altijd wel over zou kunnen schrijven: geen week zonder opvallende mensen en grote onderwerpen. En verloopt een interview eens vlak of onbevredigend, dan inspireert ook dat tot commentaar: van een gesprek bij ‘Pauw’ eis je dat het relevant en scherp is.

Van een dagelijkse talkshow bij de publieke omroep mag je ook vragen om een evenwichtige aanpak en maatschappelijke urgentie. Al zullen de keuzes van de redactie niet altijd algemene waardering oogsten. Jeroen Pauw omschreef eens de spagaat waarin hij zit: “Als ik een linkse politicus kritisch ondervraag ben ik volgens de één een rechtse hond en volgens de ander zit ik de linkse kerk voor omdat we die politicus überhaupt uitgenodigd hebben. Het is Ajax-Feyenoord. Mensen kijken naar dezelfde wedstrijd, maar beleven het totaal anders.”

Niet te moeilijk

‘Pauw’ is niet alleen een informatief platform, maar ook een show: het moet mensen zo laat op de avond niet te moeilijk worden gemaakt. Nu zullen sommige kijkers juist sneller het bed opzoeken wanneer een ‘licht element’ als Gerard Joling aanschuift, maar dat Jeroen Pauw met iedereen door een deur kan bleek een paar weken geleden. Hij maakte toen binnen een paar dagen tijd een zeer geslaagde ontspannen special rond de Songfestival-overwinning van Duncan Laurence én leidde het felle en gespannen debat tussen de politieke rivalen premier Mark Rutte en FvD-fractieleider Thierry Baudet. In beide gevallen geconcentreerd en op de hoogte: Pauw is van vele markten thuis.

Naast op de hoogte houdt hij zich zonodig ook op de vlakte. Hij omschrijft zichzelf als iemand die in India naast een snelweg zou wonen: gefascineerd door de ongelukken, niet geneigd zich ermee te bemoeien. Neem dat debat Rutte-Baudet. Pauw kreeg overwegend lof voor de lange lijn die hij hanteerde: hij bemoeide zich nauwelijks met wat de twee opponenten precies wilden uitvechten. Ook liet hij tafelgast Yvon Jaspers laatst ongehinderd begaan, toen zij niet besefte dat haar breed uitgemeten zelfbeklag (vanwege de kritiek op haar commerciële activiteiten voor een veevoederfabrikant) door de kijkers als misplaatst zou worden ervaren. Aan dezelfde tafel zaten namelijk de vader en oom van de vermoorde Anne Faber met een veel triester verhaal. Terecht dat Pauw Jaspers liet emmeren: als een zo ervaren mediapersoonlijkheid het onderscheid niet kan maken tussen levensgrote en minder ernstige problemen, dan mag iedereen daar getuige van zijn.

Het debat tussen Mark Rutte en Thierry Baudet. Beeld ANP

Timmermans

Met wie het ook misging, is de held van de recente Europese verkiezingen, Frans Timmermans. Vijf jaar geleden liet hij zich als minister van buitenlandse zaken naar eigen zeggen door Pauw ‘provoceren omdat zijn integriteit in twijfel werd getrokken’. Pissig gaf hij toen onbekende – en voor de nabestaanden pijnlijke – details prijs over de aanslag op de MH17. Nog altijd is Timmermans bozer op Pauw dan op zichzelf en wil hij niet meer aanschuiven. Of hij durft dat niet meer.

Al met al is Pauw nu al vijf jaar hét podium voor iedereen die gezien wil worden in de nationale maatschappelijke eredivisie. Als recensent is het vaak evident ’s middags te lezen hoe die avond de Momenteel Echt Belangrijke Mensen worden verdeeld over de programma’s. Natuurlijk gaat de minister die iets uit heeft te leggen naar Pauw, net als die succesvolle directeur van Corendon.

Wie denkt een aanwinst te zijn voor de televisiewereld moet over een redelijke dosis ijdelheid beschikken. Dat zal bij Jeroen Pauw niet anders zijn, maar je betrapt hem nooit op koket gedrag. Neem de speciale aflevering van zijn eigen bedenksel ‘5 Jaar Later’ waarin hij zelf werd geïnterviewd door de nieuwe presentator Beau van Erven Dorens. Pijnlijk eerlijk en niet per se sympathiek sprak hij hierin over zijn moeder. De kern van zijn relaas: “Ik ben blij dat ze dood is.” Over beelden van zichzelf uit 2003 – een opgefokte jongeman die precies wist hoe de wereld in elkaar zat – zei hij zonder smoezen: “Vervelend, arrogant en zelfingenomen. Daar moest nog een nachtvorstje over”.

Naast Loretta Schrijver bij ‘RTL Nieuws’ in 1989. Beeld ANP

Vrouwelijke veroveringen

Natuurlijk, wanneer hij geen commentaar zou kunnen verdragen dan kon hij net zo goed ophouden in deze tijd van snelle journalistiek en knal-het-er-maar-uit op social media. Dat merkte Pauw aan den lijve toen hij in 2011 desgevraagd simpelweg een eerlijk antwoord gaf aan Rick Nieman over het aantal vrouwelijke veroveringen in zijn leven. Het getal ‘200’ viel, om nooit meer te verdwijnen. “Ik begreep het begrip ‘scorebordjournalistiek’ opeens een stuk beter”, schreef Pauw later in een persoonlijke column in de Volkskrant, in een special over ‘sletvrees’. Hij repte hierin over de pochende ‘lotgenoten’ die zich nu soms bij hem melden, ‘wapperend met hun laatste bij elkaar gesprokkelde cijfers’. Een groepje waar hij niet bij wil horen, maar nooit meer van loskomt.

Zo weet Pauw dus zelf wat de impact kan zijn van een onbewaakt moment, wanneer je wordt geïnterviewd op tv. Maar fluwelen handschoenen horen niet bij de outfit van een talkshowleider. Toen kardinaal Simonis zich in 2009 bij ‘Pauw & Witteman’ zo vergaloppeerde met zijn referentie aan ‘Wir haben es nicht gewusst’, in een uitzending over misbruik in de kerk, verwoordde Paul Witteman het zo: “Wij moeten het hebben van gekende mensen, met ongekende uitspraken.”

Dat Pauws interviews genoeg ongekende uitspraken opleveren zie je aan de stroom nominaties voor de Sonja Barend Award, de jaarlijkse prijs voor het beste televisie-interview. Zoals voor de 5 Jaar Later met Diederik Samsom, een gesprek waarin de oud-PvdA-voorman voor het eerst een compleet begrijpelijk mens werd, na al die jaren in de spotlights.

Donderdag is er dan ook deze Ere Zilveren Nipkowschijf. En daarna gaan de loftrompetten weer in het foedraal. Binnenkort bijvoorbeeld weer eens serieus turven hoe het zit met een ander aantal vrouwen, namelijk het aantal vrouwelijke gasten dat aanschuift aan Pauws tafel. Vrijdag scoorden ze 100 procent en gevoelsmatig gaat het stukken beter dan bij de laatste telling in deze krant, in 2017. Maar is dat ook echt zo? We blijven Pauw natuurlijk kritisch volgen.

Jeroen Pauw zelf te gast in ‘5 Jaar Later’.

Oeuvreprijs is géén hint om af te bouwen

“Heel ongemakkelijk”, noemt Jeroen Pauw het moment waarop hij hoorde dat hij een Ere Zilveren Nipkowschijf gaat krijgen. De onverwachte aankondiging kwam een paar weken geleden tijdens zijn eigen programma en sloeg hem even uit het veld. Maar de talkshowman heeft zich herpakt. Zo omschreef hij – in het programma ‘Café Hendriks en Genee’ – met zijn bekende onderkoelde humor de toekenning van de prijs als ‘niet per se de grootste misstand in de tv-geschiedenis’.

“Pauw bewijst al drie decennia dat hij een begenadigde tv-persoonlijkheid is, die journalistieke diepgang combineert met broodnodige luchtigheid en ogenschijnlijke nonchalance door ‘het’ soms maar te laten gebeuren”, stelt de jury van de Zilveren Nipkowschijf. Dit is sinds 1961 de gezaghebbende prijs van de Nederlandse tv-critici en mediajournalisten en ook Trouws tv-columnisten Renate van der Bas en Maaike Bos zitten in de huidige jury.

Naast de jaarlijkse verkiezing van de beste uitzending of tv-maker, kent de jury nu en dan een oeuvreprijs toe. Eerdere winnaars zijn André van Duin, Sonja Barend en Ellen Blazer, Mies Bouwman en NOS-regisseur Martijn Lindenberg.

Pauw (1960) krijgt de prijs voor een inmiddels dertigjarige televisiecarrière. Hij begon zijn medialoopbaan als tiener met allerlei werk voor radio en kranten. In 1989 stootte hij door naar het grote publiek als anchorman bij het ‘RTL Nieuws’. Met programmamaker Peter Adrichem richtte hij in 2000 productiebedrijf TVBV op. Sindsdien werkt hij voor de publieke televisie, zoals voor BNN en NOS. Voor NTR begon hij interviews op te nemen voor de reeks ‘5 Jaar Later’. In 2003 werd Pauw gevraagd voor het actualiteitenprogramma ‘Nova’ (van NOS en Vara). Paul Witteman werd zijn collega. Het klikte tussen beide mannen en in 2006 gingen ze van start met de dagelijkse talkshow ‘Pauw & Witteman’.

In 2014 was Witteman moe en ging Pauw alleen verder. Het was zoeken naar een nieuwe balans, met aanvankelijk mindere kijkcijfers. Maar anno 2019 schrijft de Nipkowjury: “Pauw zit dit seizoen wel uitzonderlijk goed in de wedstrijd der talkshows. De oeuvreprijs is dan ook geenszins een hint om af te bouwen.”

Lees ook:

Jeroen Pauw revancheert zich met fascinerende oudere vrouwen

Eerlijk is eerlijk: ik kon niet aanzien hoe knullig Jeroen Pauw zich door een interview over de menopausale medemens worstelde. Maar de manier waarop hij sprak met twee echt oudere vrouwen, over hoe hun huidige levensfase verloopt, was ontroerend goed.

Jeroen Pauw: Ik was vervelend, arrogant en zelfingenomen

Beau van Erven Dorens was duidelijk opgetogen dat in zijn eerste ‘5 Jaar later’ de man centraal stond die dit programma heeft groot gemaakt: Jeroen Pauw. 

Pauw-met-zonnebril vergeet door te vragen op Sint-Maarten

Voor ‘Pauw op Sint-Maarten’ liep Jeroen Pauw rond op het eiland. Kritisch, oprecht geïnteresseerd en goed geïnformeerd natuurlijk, zo kennen we hem. Maar ook in een luchtig blauw bloesje met pom-pom-pomloopje en zonnebril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden