TaalTon den Boon

Waarom ‘in het Latijns’ pijn doet aan de oren

‘In het Latijns luidt de uitspraak …’ Veel taalgebruikers gruwen van zo’n zin en elke corrector zal hem veranderen: ‘In het Latijn luidt de uitspraak…’. Toch hoor je in gesproken taal soms wel dat iets ‘in het Latijns’ zus en zo heet, schrijft een lezeres, die graag de oorzaak wil weten. Vermoedelijk komt dit doordat taalgebruikers Latijn associëren met bekende taalnamen die wél op een s eindigen. Naar analogie daarvan zeggen ze net als ‘In het Duits’ ook ‘In het Latijns’.

Latijn verschilt echter van taalnamen als Frans, Grieks, Hebreeuws, Russisch e.d., die zijn afgeleid van of die worden geassocieerd met de naam van een land of een volk (Frankrijk, de Hebreeërs e.d.). Latijn is namelijk niet terug te voeren op de naam van een land of volk. Het is een vernederlandsing van de Latijnse woordgroep lingua latina (kortweg latina), die letterlijk ‘de taal (lingua) van Latium’ betekent. Weliswaar is Latium (nu: Lazio) een geografische naam, maar de naam van deze streek rond Rome wordt allang niet meer geassocieerd met de daarvan afgeleide taalnaam. Daarom hebben het nu (liever) niet over ‘het Latijns’, maar over ‘het Latijn’.

Latijns is overigens wél een algemeen aanvaard bijvoeglijk naamwoord in contexten als ‘Latijnse grammatica’ en ‘Latijnse uitdrukkingen’. Maar heb je het over een woord in of een grammatica van die klassieke taal, dan schrijf je dus beter: ‘(een woord) in het Latijn’ of ‘(een grammatica) van het Latijn’.

Mondkapje

Gisteren schreef ik in de taalrubriek dat mondkapje via de zorg populair geworden is in de omgangstaal en nu gewoner is dan de vakterm mondmasker. Dat mag waar zijn in onderdelen van de zorg, reageerden een arts en een OK-assistent, maar in de OK wordt in plaats van ‘dat foeilelijke woord mondkapje’ nog altijd gezichtsbescherming gedragen ‘die we steevast mondmaskers of mond-neusmaskers noemen’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden