Viva

Waarom het Viva-forum cultureel erfgoed is: ‘We hebben er met elkaar geschiedenis geschreven’

Het Tegen tegeltuinen topic. Beeld Trouw
Het Tegen tegeltuinen topic.Beeld Trouw

Op het Viva-forum kun je altijd terecht. Er zijn altijd wel vrouwen die willen praten over seks, kinderen, maatschappelijke problemen, gezondheidskwesties en de nieuwste Netflix-series.

Nienke Schipper

Of het nou over seks of tuinieren gaat, antwoorden vind je op het Viva-forum. Zo begint het ‘Tegen tegeltuinen topic’ met foto’s van twee monsterlijke nieuwbouwtuinen vol tegels en grindbakken, gevolgd door foto’s van hoe het wel moet: weelderige achtertuinen met bloeiende hop en seringen. Een reeks vrolijke forumleden reageert met dansende emoji’s en talloze tuintips over schoffelen (beter van niet) en hoe je kleigrond kunt aanmengen met kattengrind.

Eind juli stopt het damesblad Viva en op 1 augustus zou ook het het Viva-forum verdwijnen. Gelukkig werd vandaag bekend dat er toch een oplossing is gevonden voor 2.8 miljoen gebruikers van de grootste digitale vrouwenontmoetingsplek, waar mannen graag heimelijk meelezen.

Het Viva-forum bestaat sinds 1999 en is een van de oudste fora op internet. Volgens Sanne Walvisch die de site rond 2002 onder haar hoede kreeg, is het cultureel erfgoed en een goudmijn voor toekomstige antropologen. Als hoofdmoderator was ze op de hoogte van alles wat er speelde op het forum. “Als deze informatie op papier had gestaan, was het zeker in het nationaal archief terechtgekomen.”

Geschiedenis geschreven

Er is terug te lezen hoe vrouwen in de beginperiode van internet dachten, maar ook over wat er voor de rest in de wereld aan de hand was. Hoe bang mensen waren na de aanslagen van 9/11 en wat het betekende voor de situatie in de wereld. “Zo waren er talloze momenten; Theo van Gogh, Pim Fortuyn. We hebben er met elkaar geschiedenis geschreven.”

Het geheim van het succes van het Viva-forum zit in de anonimiteit, zegt Walvisch. “Onbekenden komen met elkaar in contact en praten over onderwerpen waar je misschien minder makkelijk met je familie of vrienden over praat.”

Het begin was echt pionieren, zegt Walvisch. Alles was nieuw en er waren nog geen afspraken en regels. Niet over privacy, niet over wat wel of niet door de beugel kon. “Elke dag was er wel een rel. Zo was er eens een bekende bezoeker die aankondigde zelfmoord te gaan plegen. We namen dat heel serieus, maar we wisten niet of en hoe we de politie konden inschakelen. Gelukkig waren de agenten er net op tijd bij.”

Sanne Walvisch, internetstrateeg en hoofdmoderator in de beginjaren van het Viva-forum. Beeld  Henk Jan Winkeldermaat
Sanne Walvisch, internetstrateeg en hoofdmoderator in de beginjaren van het Viva-forum.Beeld Henk Jan Winkeldermaat

Inmiddels bestaat het forum uit zeventien ‘pijlers’, of hoofdonderwerpen waaronder mensen zelf een topic kunnen openen. In het begin waren dat er een stuk of vijf, waarvan baby’s en seks de populairste waren, vertelt Walvisch. Vooral aan de sekspijler hadden de vrijwillige moderatoren, bekend als Viva-angels, de handen vol. Soms werd er kinderporno aangekondigd, of werden er seksdates in sauna’s gemaakt. “Een tijd lang moesten we elke ochtend nog voor onze eerste kop koffie een hele stapel ranzige foto’s verwijderen die ’s nachts waren geplaatst. Plaatjes van mensen die op een kopieerapparaat waren gaan zitten, enzo.”

Inmiddels gaat het er gemoedelijker aan toe, maar nog steeds is het een leerzame omgeving. Mensen met vragen die je eigenlijk niet durft te stellen, vinden antwoorden op het Viva-forum. Zo schrijft ervaringsdeskundige OntdekJePlekjes dat de kans erg klein is dat je een biseksuele vrouw vindt voor bij een triootje: “Die noemen we een Unicorn: ze worden zelden waargenomen.”

De Koninklijke Bibliotheek is inmiddels begonnen met het opslaan van de vele pagina’s en reacties die het forum rijk is, zodat ook over honderd jaar antropologen kunnen lezen dat eenhoorns kennelijk toch ooit echt hebben bestaan.

Margje Heida. Beeld Judith Jockel
Margje Heida.Beeld Judith Jockel

‘Het was een realitysoap avant la lettre’

Margje Heida is inmiddels alweer jaren zeer actief op Twitter als Margje aka Toet Heida, maar voordat sociale media bestonden zat ze dagelijks op het Viva-forum. Ze maakte deel uit van de harde kern die vaak te vinden was in de virtuele buurtkroeg Cheers.

Een groep van dertien vrouwen, inmiddels tussen de veertig en de zestig, waren de vaste stamgasten. Tussen 2002 en 2008 deelden ze lief en leed in het openbaar. “Het was een soort realitysoap avant la lettre. We bespraken vooral wat er gebeurde in ons leven, soms de intiemste details. Eigenlijk alles, over het leven in het algemeen en dat van onszelf in het bijzonder. Die anonimiteit gaf een gevoel van veiligheid.”

Voordat sociale media bestonden vervulde het Viva-forum die rol, zegt Heida. Er waren ook vaste meelezers, die je nu volgers zou noemen. “De leefden met ons mee omdat we echt en herkenbaar waren. En het forum was er altijd, je kon er dag en nacht terecht en iedereen was welkom, jong en oud. Soms was het serieus, maar zeker ook vermakelijk. En het ging over uiteenlopende onderwerpen, van seks en relaties tot maatschappelijke ontwikkelingen.”

Inmiddels hebben de meeste Cheersers het forum verlaten, maar in het echte leven zijn ze nog altijd bevriend. Ze bezoeken elkaars bruiloften, begrafenissen van ouders en jubilea. “Nu zijn ze echte offline vriendinnen. We wonen verspreid door het hele land, maar elke twee jaar gaan we een weekend weg met zijn allen. Waarom we stopten met het forum? De kinderen werden ouder, de gebeurtenissen werden heftiger. Het ging niet meer over ditjes en datjes, maar echt over onze levens, over ziektes en drama. We werden minder anoniem en sommige dingen wilden we niet meer openbaar delen, ook vanwege de kinderen. Dus nu doen we dat in onze WhatsApp-groep.”

‘Soms ging het er heftig aan toe, maar altijd op inhoud’

Fashionvictim deelt al 22 jaar ziel en zaligheid op het Viva-forum. Ze wil liever niet met haar echte naam in de krant omdat ze in het verleden weleens ‘is achtervolgd door gekkies’. “Mijn hele volwassen leven staat erop. Bijvoorbeeld dat mijn moeder onverwacht stierf. De volgende dag opende ik het topic ‘Mijn moeder is zomaar dood’. Dat sloeg in als een bom. Van een stel medeforummers kreeg ik toen een overlevingspakket toegestuurd met wijn, iets lekkers en een dekentje.”

In het begin werd het forum vooral bevolkt door internetpioniers, vertelt ze aan de telefoon. “Vaak mensen vanuit de mediahoek, links georiënteerd en met een scherpe pen. We discussieerden bijvoorbeeld over de opkomst van Pim Fortuyn en de verrechtsing van de maatschappij. Het ging vooral om goed en bondig argumenteren en het liefst met een beetje humor. Soms ging het er heftig aan toe, maar altijd op inhoud. Er werd in die tijd nog niet met modder gesmeten, zoals je nu op sociale media vaak ziet.”

Voor Fashionvictim is het forum vooral een uitlaatklep. “Ik vind het vooral lekker om mijn eigen gedachten kwijt te kunnen, maar ik heb ook veel van het forum geleerd. Bijvoorbeeld dat ik helemaal geen leuke relatie had. Dan las ik in de reacties bij een topic van iemand anders dat wat haar vriend deed echt niet normaal was. Dan dacht ik met schaamrood op mijn kaken: ‘dat doet die van mij elke dag’. Maar ook kleine dingen, zoals dat er best veel verschillen zijn tussen de Surinaamse en Nederlandse cultuur. Mijn moeder was Surinaamse en ik ben weleens voor gek versleten omdat ik mijn kip afspoel. Dan ging zo’n heel topic door het lint: ‘Wat raar! Wie wast er nou kip? Jij bent vast een trol.’ Daar snapte ik dan niets van, kip afspoelen is echt heel normaal in de Surinaamse keuken.”

De echte naam van Fashionvictim is bekend bij de hoofdredactie.

Vera Vonk. Beeld Judith Jockel
Vera Vonk.Beeld Judith Jockel

‘In de laatste fase had ik zoveel steun aan het forum’

Vera Vonk, nickname Mimsey, belandde op het Viva-forum via de baby-pijler. Dat het niet alleen maar over roze wolken ging bleek in de laatste week van haar zwangerschap toen ze ontdekte dat haar baby een groeibeperking had. “Er waren meer vrouwen die een spannende laatste fase van hun zwangerschap beleefden. Bij hen kon ik helemaal mezelf zijn, ik hoefde me voor niemand groot te houden.”

De relatie met de vader van haar verse dochter liep op de klippen en kort daarop raakte ze verliefd op een jeugdvriend. De liefde was enorm, maar van korte duur. Hij had kanker en die bleek ongeneeslijk. Alle momenten van hoop en verdriet tijdens zijn ziekte deelde ze op het forum. “Elke keer werd de bodem weer onder ons weggeslagen. Maar er waren ook lichtpuntjes en door de forummers beleefde ik die zelf ook intenser. Zij lieten mij inzien dat dingen die wij als vanzelfsprekend beschouwden, eigenlijk heel bijzonder waren.

“Toen we vrij plotseling in de laatste fase bleken te zitten, had ik echt veel steun aan het forum. Mensen boden aan om op mijn dochter te passen, stuurden me kaarten uit alle windstreken en staken op vakantie kaarsjes aan in kerkjes in Frankrijk.”

In de nacht dat hij stierf hield ze via een vriendin het forum op de hoogte. Veel mensen bleven wakker om mee te leven. “Ik putte kracht uit de berichten dat zij met me meewaakten, dat maakte die ziekenhuiskamer minder eenzaam. Ik snap dat sommige mensen niet begrijpen dat je dit soort intieme momenten online deelt, maar voor mij was het geen optie om dat niet te doen.”

Toen ze haar leven weer een beetje op orde had leerde ze de broer van een forum-vriendin kennen. “Zij stond erop dat we kennismaakten. En, je raadt het al: inmiddels zijn we gelukkig getrouwd en hebben we samen een pracht van een dochter.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden