Analyse Vrouwentelevisie

Vrouwentelevisie, bestaat dat eigenlijk wel?

Van de Nederlandse kijkers van ‘Grey's Anatomy’ is 77 procent vrouw. De meeste mannen vinden de ziekenhuisserie maar niks. Beeld AP

Met ‘Iris en de 12 dates’ begon mediamerk Linda deze week met de verbouwing van Net5, dat dé vrouwenzender van Nederland moet worden. Maar bestaat dat überhaupt, vrouwen-tv? Dat hangt ervan af wie je het vraagt. Beide seksen blijken wel hun eigen guilty pleasures te hebben.

 Niet alleen in de politiek en het bedrijfsleven, ook op televisie laten vrouwen minder van zich horen dan mannen. In praatprogramma’s schuiven zij maar moeizaam aan tafel, het aantal vrouwelijke televisiemakers is ­beperkt en er zijn maar weinig programma’s die speciaal voor de Nederlandse vrouw worden gemaakt.

Mediamerk Linda en Net5 willen daar verandering in brengen: onder de Talpavlag bundelen zij hun krachten om de markt met vrouwentelevisie te veroveren. Hun eerste productie, liefdesprogramma ‘Iris en de 12 dates’, startte deze week. Maar wat is dat eigenlijk, vrouwen-tv? En bestaat er dan ook zoiets als mannentelevisie?

“Volgens de industrie wel”, stelt Joke Hermes, die aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek doet naar televisie en publiek. “Zo is RTL7 gebombardeerd tot de mannenzender van Nederland en claimt het van oorsprong Amerikaanse TLC de omroep ‘voor vrouwen, door vrouwen’ te zijn.”

Marketingtrucje

Het is een handig marketingtrucje van tv-makers. “Als je mensen op straat vraagt of vrouwentelevisie bestaat, zal het gros zeggen dat typische vrouwenprogramma’s persoon­lijker zijn dan mannen-tv, human interest, over emoties en relaties. Die stereotypische aannames zijn maar in zeer beperkte mate waar, ik geloof niet dat vrouwen en mannen naar totaal andere tv willen kijken.”

Inderdaad zijn de best bekeken programma’s op de Nederlandse televisie populair bij zowel vrouwen als mannen, blijkt uit cijfers van Stichting Kijkonderzoek (SKO). Beide groepen kijken graag naar ‘Wie is de mol?’, ‘Heel Holland bakt’ en ‘De luizenmoeder’. De eerste aflevering van het laatste seizoen van de komedie over het gekonkel op een basisschool trok 5,1 miljoen mensen – inclusief uitgesteld kijken. Grofweg is die groep te verdelen in 2,7 miljoen vrouwen en 2,4 miljoen mannen. Ploffen ze samen neer voor de kijkcijferkanonnen? Dat kan SKO niet met zekerheid zeggen. Het idee dat vrouwen andere dingen willen zien dan mannen, lijkt achterhaald.

Dr. Pimple Popper

Wie kijkt naar zenders en programma’s met de hoogste percentages mannelijke en vrouwelijke kijkers, vallen wel degelijk verschillen op. Het programma dat in verhouding door de meeste vrouwen wordt bekeken, is ‘Grey’s Anatomy’ op Net5. De ziekenhuisserie trekt per aflevering gemiddeld 270 duizend kijkers – inclusief uitgesteld kijken, waarvan 77 procent vrouw is. En TLC heeft dan een bescheiden marktaandeel van 1,8 procent, maar van dat publiek is maar liefst 81 procent vrouw. Het zijn vooral realityprogramma’s als ‘Say Yes to the Dress’ (over trouwjurken) en ‘Dr. Pimple Popper’ (over huidafwijkingen) waar de zender op drijft.

Er is niet zoiets als televisie voor álle vrouwen, stelt Tatiana Lagewaard, zenderdirecteur van TLC. “In onze programma’s zitten we dicht op de huid van echte mensen en raak je makkelijk emotioneel betrokken bij onze ­karakters.” Lagewaard denkt dat vrouwen daar gevoelig voor zijn.

Dat TLC vooral vrouwen trekt, komt volgens haar doordat er altijd iets ongewoons is te zien. “Een aparte levensstijl, opmerkelijke relatie of over the top persoonlijkheid.” En vrouwen herkennen zich er dus toch ook in. “Mannen kijken misschien wat individueler en afstandelijker naar series.” Ze herkennen zichzelf kennelijk niet snel in tv-figuren.

Discovery heeft een marktaandeel van 1,6 procent, maar van dat publiek is 78 procent man. Ook hier is reality-tv populair: ‘Property Wars’, over huizen op een veiling en ‘Wheeler Dealers’, over het oplappen van oude auto’s, zijn de toppers. Het individuele programma met het hoogste percentage mannen is voetbalpraatprogramma ‘Veronica Inside’ op Talpazender Veronica. Een aflevering telt gemiddeld 458 duizend kijkers, waarvan 73 procent man.

Géén ziekenhuisseries

“Daar heb je de clichés te pakken”, aldus mediawetenschapper Hermes. ‘Obese’, ‘Beau Five Days Inside’ en ‘Dancing with the Stars’ lokken vooral vrouwen, ‘Studio voetbal’ en de Formule 1 trekken mannen. “Toch kun je niet stellen dat vrouwen de afstandsbediening ­anders gebruiken dan mannen. De percentages mannen versus vrouwen onder de kijkers zijn misschien hoog, maar de absolute aantallen gering. Wel kun je zeggen dat er dus programma’s zijn die mannen kennelijk écht niet willen zien. Want mannen kijken niet naar ziekenhuisseries of ‘Obese’, en vrouwen kijken nauwelijks naar sport. Maar daarmee bestaat vrouwen-tv nog niet.”

‘Koffietijd’-presentatrice Pernille La Lau ziet dat televisie de afgelopen tien jaar gelijkwaardiger is geworden. Volgens haar heeft de term vrouwentelevisie vooral betrekking op de manier waarop programma’s worden ­gemaakt en wordt het gekenmerkt door een ander soort gesprek. “Vrouwen zijn meer op zoek naar de verbinding. Het gaat niet om ja of nee, maar om het waarom. Mannen zijn rechttoe, rechtaan en op zoek naar de confrontatie.” La Lau gelooft dat beide soorten programma’s prima naast elkaar kunnen bestaan. ­“Natuurlijk is er verschil tussen mannen en vrouwen, maar het is én-én, niet of-of.”

Lees ook:

De talkshow is nog altijd een zaak van witte mannen

Ondanks de beloftes en inspanningen van de omroepen zijn de Nederlandse praatprogramma’s nog steeds geen afspiegeling van de samenleving, blijkt uit turfwerk van Trouw. Er zitten te weinig vrouwen en te veel journalisten aan tafel. En de bevolking van kleur komt er ook bekaaid vanaf.

Twan Huys faalde. Wat zijn de troeven van Eva Jinek om wél te slagen bij RTL?

Art Rooijakkers lukte het niet. Rik van de Westelaken lukte het niet. Twan Huys lukte het niet. Voor journalisten bij de publieke omroep blijkt het knap lastig hun succes mee te nemen naar de commerciëlen. Toch gaat Eva Jinek het proberen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden