Review

Vriendschap niet hecht genoeg voor een heel boek

Wie kent Pippi Langkous niet, Karlsson, Michiel of Ronja de Roversdochter? Generaties kinderen over de hele wereld zijn met ze groot geworden. In Nederland is het werk van de Zweedse kinderboekenschrijfster Astrid Lindgren vooral bekend geworden door de vertalingen van Rita Verschuur, die in de loop der jaren met de schrijfster bevriend raakte. Ruim een halfjaar na Lindgrens dood heeft Rita Verschuur een bundel hoogstpersoonlijke notities gepubliceerd in 'Astrid Lindgren. Een herinnering'.

ODILE JANSEN

Het is het verslag geworden van een vriendschap die veertig jaar lang standhield. Wie om die reden verwacht met een verfrissend nieuwe kijk op het leven en werk van het Zweedse fenomeen geconfronteerd te worden, komt bedrogen uit. De dikwijls ontwapenende anekdotes die Rita Verschuur vertelt, voegen niets wezenlijks toe aan het al bestaande beeld van de levenslustige schrijfster, die altijd solidair met het kind was. Zo lezen we dat Lindgren toen ze al ruim in de zestig was, nog met de kinderen van Rita Verschuur van de hooizolder sprong. Verschuur vertelt ook over de liefde van de schrijfster voor het idyllische Småland, haar geboortestreek, die ze vereeuwigde in bijvoorbeeld de boeken over Michiel, 'De kinderen van Bolderburen' en 'Pippi Langkous'.

Vrij uitvoerig vertelt Rita Verschuur over Lindgrens jeugd, op de boerderij van haar ouders, een jeugd die abrupt eindigde toen ze op achttienjarige leeftijd zwanger werd en naar het grote Stockholm vertrok, waar ze een kantoorbaan nam. De drijfveer achter het schrijven vermoedt Verschuur in het verlies van het geliefde Småland, het onbeperkte speelterrein uit de kindertijd.

Eén van de interessantere passages in het boek is de weergave van een gesprek dat Verschuur had met de bekende Zweede kinderboekenauteur Ulf Stark onder andere over de voorbeeldfunctie die Lindgren voor beginnende schrijvers vervulde. Lindgren had in later jaren een ongekende invloed op het culturele leven en de binnenlandse politiek in Zweden.

Nu is het meeste wat Verschuur over Astrid Lindgren vertelt al bekend uit onder meer het prachtige boekje dat Lindgren zelf schreef over haar ouders, haar jeugd en haar drijfveren voor het schrijven, 'Het land dat verdween' (Amsterdam, 1978). Dat Verschuur daar geen nieuw licht op weet te werpen heeft vooral te maken met de aard van de relatie tussen vertaalster en schrijfster. Die was weliswaar vriendschappelijk, maar Lindgren bewaarde toch altijd een zekere afstand. De teleurstelling daarover loopt eigenlijk als een rode draad door Rita Verschuurs verhaal.

De beschrijving van ontmoetingen waarbij Lindgren naar mening van Rita Verschuur wat al te zelfbewust of egocentrisch optrad, lijken soms gekleurd te zijn door deze frustratie. Dat er het een en ander onder de oppervlakte van de vriendschap speelde, wordt onder andere duidelijk uit de verwijzingen van Verschuur naar haar onzekerheid als beginnend vertaalster in de jaren zestig. Als zij tegen Lindgren klaagt verward te zijn door de hoeveelheid auteurs die elk zo hun eigen stijl hebben, merkt deze wat onaardig op: 'Je zou mij trouw moeten blijven!' Ook reageert zij niet direct als Verschuur haar in 1975 apetrots vertelt over haar eigen eerste kinderboek.

Verschuurs openhartigheid over deze en andere gevoeligheden is te prijzen, maar als lezer kun je er eerlijk gezegd niet zoveel mee. De enige lering die eruit te trekken valt, is dat grote schrijvers ook maar mensen zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden