Vreemd

2 November 1892. Het werk op de boerderij ligt stil. Mijn anders zo humeurige vader kijkt vandaag met kinderlijke verwachting door het raam. Moeder heeft gezorgd voor lekkers in huis.

Marjanne Heerkens

En ik, Maria Gerarda van Boldrik heb mijn nieuwe jurk aangetrokken, en probeer de tijd te.doden boven een borduurwerkje. Vandaag komen mijn broers uit Indië voor verlof terug naar huis. Zes maanden zijn ze weg geweest. Een vaag gevoel van misselijkheid overvalt me als ik aan het gemis denk. Voorheen was het levendig in huis. Er werd gelachen met vrienden en spelletjes gespeeld aan de grote keukentafel. Moeder lachte bolle tranen over haar wangen, en vader schonk een borreltje extra in. Maar sindsdien was het stil, alsof het leven naar het Oosten was vertrokken en ons achterliet. Tot er enkele weken geleden een brief kwam waarin zij hun thuiskomst aankondigden. En nu dan het lange wachten en uitkijken over het modderige pad in afwachting van hun rijzige gestalten in de mist.

Ineens klonk het langverwachte “Daar zijn ze. Marie trek je jas aan dan gaan we ze tegemoet.” Ik holde reeds voor mijn ouders uit en toen ik naderbij kwam zag ik dat ze nog iemand hadden meegenomen. Als eerste omhelsde ik hen en dit overspoelde me met blijdschap. Verrast maar onhandig stelde ik me voor aan de Indonesische jongeman, die vertelde dat hij Francis heette. Intussen hadden mijn ouders zich aangesloten en vrolijk kwebbelend liepen we het huis in. Eindelijk kwam de muffe lucht weer tot beweging en hun zinderende verhalen over het landschap in de verte, hun opleiding tot ritmeester bij de cavalerie, de kleurrijke mensen met hun eeuwig geduld en vriendelijkheid, gingen over een bestaan waarvan ik niet eens een vermoeden had in mijn stoutste dromen. De blosjes op mijn wangen en de twinkeling in mijn ogen verraadden mijn hunkering naar de romantische gloed waarmee het leven daar omgeven leek te zijn.

Mijn geluk leek ingebed te worden door de wellevende jongemannen die mij steeds attent en respectvol betrokken in hun vreugde.

Kon het altijd maar zo zijn.

Als de geluiden verstomden en de nacht zijn sluier over de daglicht trok, droomde ik over het leven ginds. De sterren aan het firmament waren stille getuigen van een ongekende hartstocht die mijn handen liet zoeken over mijn lichaam. Ik raakte erg verward over de passie die de lucht liet trillen als ik in volle verlegenheid Francis weer zag. De aanwezigheid van de exotische jongeman zou steeds te kort duren om ooit gewoon te worden. Zijn gratie en beleefdheid lieten mij verbazen in de barre Betuwe, waar ik tot nu toe slechts een handvol boertige jongens had leren kennen.

Als de dageraad zich aankondigde overvielen me steeds vaker mistroostige gedachten over het einde van hun bezoek, dat weldra naderbij kwam.

Vijf dagen voor hun vertrek, wat een afscheid van mijn broers voor negen maanden zou betekenen, stelde Francis me de langverwachte vraag: “Zullen we samen een eindje gaan wandelen ?”. De stomheid waarmee ik geslagen was, verdween gaandeweg en na enige tijd spraken we over alles wat ons nu zo bezighield. Met kramp in mijn buik bekende ik hem mijn dromen. Hij pakte me vast, drukte zich tegen me aan en bekende me zijn liefde voor mij. De onverwachte wederkerigheid kon ik maar moeilijk bevatten.. Een liefde die groter werd en in die laatste steelse ogenblikken ondeugender dan ik ooit zou durven te bekennen.

Zelfs nu ik dit opschrijf voor jou, mijn achterachterkleinkind, beginnen mijn vingers te beven en vliegt het schaamrood naar mijn wangen. Ik had immers nooit kunnen beseffen dat mijn gedrag van lang geleden zo’n verreikende gevolgen zou kunnen hebben voor een nageslacht dat verder zou moeten zonder het verhaal te kennen, dat ik je nu pas kan vertellen.

Na hun vertrek bleef de wolk boven ons huis de kleuren vergrijzen. Toch kondigde zich in die duisternis nieuw leven aan. De tranen van schaamte en de woede van mijn vader zal ik je besparen. De laatste maanden van mijn zwangerschap moest ik bij een oom in Utrecht gaan wonen waar mijn dochtertje gezond ter wereld kwam. Tussen alle commotie die ik teweeg had gebracht door, droomde ik van Francis, maar die leek verder weg te zijn dan ooit.

Toen mijn kindje een jaar werd, had mijn vader een kruidenierszaakje voor me gekocht in een Brabants dorp, zodat ik in ons onderhoud zou kunnen voorzien. Ver weg van alles wat ik kende, moest ik me gaan vestigen en een nieuw leven opbouwen.

Ik was een jonge vrouw van 24 jaar en de wrede realiteit noopte me tot een statige houding, om mijn vernedering te kunnen trotseren.

Te midden van de eenvoud van het leven daar bleef ik altijd een buitenbeentje, samen met het kind dat niet gezien mocht worden. Mijn broers bleven ons bezoeken tijdens hun verlof, maar van Francis heb ik nooit meer iets gehoord.

Zelfs nu nog kennen de oude mensen in dat dorp me nog als de deftige Vrouw van Riel. Want later, in 1907 trouwde ik met de brave Coenraad van Riel die als een vader voor mijn dochter Josephine werd en wiens naam wij aangenomen hebben. De wrange liefdesgeschiedenis raakte in de vergetelheid, maar was wel de kiem van een zich steeds herhalend nageslacht van vrouwen die hun eenzaamheid met waardigheid leerden te dragen.

Ook zij vroegen zich af wat zij misdaan hadden om veroordeeld te worden tot een leven in een wereld tussen gewone mensen die voor hen altijd vreemden zouden blijven.

En als jij je afvraagt ‘hoe moet ik nu zo alleen verder ?’ en denkt dat jij de enige bent die dat overkomt, weet dan dat vele generaties vrouwen van jouw familie alleen verder moesten. Door te vergeten wat er was gebeurd en hun verdriet op te bergen in een kluisje konden zij een trots behouden en hun eigenzinnige talenten bewaken om verder mee te gaan.

Troost je met de gedachte dat je het niet van vreemden hebt, maar van de vrouwen die jou voorgingen, vermengt met een onbekend vleugje uit het Verre Oosten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden