Boekrecensie

Voorbij de schone schijn

Emilie Pine schetst in zes persoonlijke essays het lelijke waar ze eerder over zweeg.

Emilie Pine, Iers hoogleraar modern drama, schreef zes zeer persoonlijke essays over de pijnlijkste, meest beschamende en verdrietige gebeurtenissen uit haar leven en de effecten ervan op haar verdere ontwikkeling: een alcoholische vader, de scheiding van haar ouders, ongesteldheid en onvruchtbaarheid, seksueel misbruik, een ontspoorde jeugd en een eetprobleem, depressie, vrouw zijn in een patriarchale samenleving.

Het zijn zaken waarover een mens liever niet spreekt op een feestje, waar soms zelfs je beste vrienden niets van weten. Omdat het geen mooi verhaal is en het – hoe je het ook zou vertellen – nooit een echt mooi verhaal kan worden.

En dat willen we toch. Mooie verhalen. Spannende levens.

Alcoholmisbruik

De vrienden van deze auteur hadden geen idee van de verhalen die achter hun extraverte, totaal niet op haar mondje gevallen vriendin Emilie schuilgingen. Totdat haar vader, die in Griekenland woonde, door zijn alcoholmisbruik doodziek werd, in het ziekenhuis belandde, en ze keer op keer van Ierland naar Griekenland moest vliegen om aan zijn ziekbed te zitten, om voor hem te zorgen, om over hem te waken.

Toen ze besefte hoe zijn alcoholisme haar leven gekleurd had, begon ze te schrijven.

“Ik vroeg me af hoe ik het verhaal van het bloed, van verpleegkundigen en handschoenen, van dokters en wachten moest vertellen. Ik vroeg me af wie de protagonist was, hij of ik. En ik vroeg me af hoe ik deze aantekeningen zou kunnen gebruiken als een manier om het grotere verhaal van mij en mijn vader te kunnen gebruiken.”

Want wat haar vader – die ook schrijver is – haar ondanks zichzelf wél geleerd had, was dat schrijven een manier was om de wereld te begrijpen, een manier om gedachten en emoties te verwerken, of beheersen, een manier om iets waardevols uit pijn te halen.

In deze tijd waarin we op sociale media ons leven iets mooier doen lijken dan dat het verloopt, richt Pine haar schijnwerper op het lelijke. Het rauwe. Het verlies. Ze werpt licht op hetgeen er óók bij hoort.

Zij staat hier niet alleen in. Het lijkt de laatste tijd steeds meer in zwang te komen. Zo is er bij ons de Belgische psychiater en hoogleraar Dirk De Wachter die een lans breekt voor verdriet. In zijn ‘De kunst van het ongelukkig zijn’ laat hij zien hoe belangrijk het is dat ook verdriet er mag zijn. Dat wij mensen nu eenmaal kwetsbaar zijn. Dat we verdriet hebben. Hoe belangrijk het juist is om daarover te praten. Om dat ook met elkaar te delen. Juist dát zou ons kunnen helpen, ons opluchten, ons minder eenzaam maken.

Bang voor medelijden

Pine’s boek groeide uit tot een bestseller. Dat is niet voor niets. Ze wijst ons met haar precieze woorden de weg naar ons eigen lelijke verhaal. Wegkijken kunnen we niet. Dat hóéft ook niet.

In heldere bewoordingen, wars van elke vorm van sentimentaliteit, toont ze wat heel lang met schaamte bedekt was. Door heel gedetailleerd op te schrijven wat onzegbaar is, tilt ze dat zware tapijt – waaronder we onze eigen pijn verborgen houden – even op. Ze geeft ons een inkijkje in onze persoonlijke geschiedenis. “Ik ben bang om mezelf bloot te geven. Ik ben bang dat iemand medelijden met me heeft. Boos op me is. Tegen me schreeuwt. Ik ben bang om die lastige vrouw te zijn. Om niet lastig genoeg te zijn. Ik ben bang. Maar ik doe het toch.”

Gelukkig maar. Want het zijn juist de zaken waarover we niet praten – de verhalen die we níét met anderen delen – die ons leven beheersen.

Daarom is dit een belangrijk boek.

Oordeel: Persoonlijk, helder, oprecht en belangrijk.

Emilie Pine
Alles wat ik niet kan zeggen
Vert. Ariane Schluter Nieuw Amsterdam; 208 blz. € 20

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden