TaalTon den Boon

Voor wie nieuwsgierig is naar ‘nieuwsgierig voor’

null Beeld Anita Huisman
Beeld Anita Huisman

Deze woensdag besprak Trouw een audiodocumentaire over schrijver K. Schippers. Gevraagd naar de drijfveer achter zijn schrijverschap zegt Schippers: “Het is de nieuwsgierigheid voor wat voor de hand ligt.” Een prachtige zin, vindt de verslaggever, maar een lezer plaatst er een kanttekening bij: “Volgens mij kun je nieuwsgierig zijn naar iets wat voor de hand ligt.” Hij suggereert dat ‘nieuwsgierigheid naar wat voor de hand ligt’ beter zou zijn geweest.

De lezer heeft gelijk dat ‘naar’ het vaste voorzetsel is bij nieuwsgierig (‘ik ben nieuwsgierig naar je standpunten, naar wat er gaat gebeuren’). Soms verhuist zo’n vast voorzetsel mee naar het overeenkomstige zelfstandig naamwoord. Dat is bij nieuwsgierig ook het geval. ‘Nieuwsgierigheid naar’ is dan ook een zeer courante combinatie. Toch is ‘nieuwsgierigheid voor’ niet ongewoon. In de afgelopen jaren werd nieuwsgierigheid in de krant in ongeveer één op de twaalf gevallen gecombineerd met ‘voor’ in plaats van ‘naar’. Dat resulteert in combinaties als ‘grote nieuwsgierigheid voor de wereld om je heen’, die overigens al sinds de 19de eeuw worden aangetroffen.

Ontstaan als een contaminatie

Het komt wel vaker voor dat een zelfstandig naamwoord niet hetzelfde vaste voorzetsel heeft als het betekenisverwante bijvoeglijk naamwoord. Zo zeg je dat iemand ‘geïnteresseerd is in (nooit: voor) boeddhisme’, maar dat hij ‘interesse heeft in óf voor boeddhisme’.

Het is niet uitgesloten dat ‘nieuwsgierigheid voor’ ontstaan is als een contaminatie, bijvoorbeeld van ‘nieuwsgierigheid naar’ en ‘belangstelling voor’. Sommige taalgebruikers zullen wel een subtiel betekenisverschil ervaren tussen ‘nieuwsgierigheid naar’ (dat uitdrukt waar de nieuwsgierigheid op gericht is) en ‘nieuwsgierigheid voor’ (dat veeleer een verhouding uitdrukt met datgene waarop de nieuwsgierigheid gericht is).

Ton den Boon heldert grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u op in de dagelijkse rubriek Taal. Dat doet hij samen met Peter-Arno Coppen. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden