Review

'Voor mensen met kreukels geldt een status aparte'

utrecht – „Het probleem van deze tijd is dat schoonheid door beelden zo gemanipuleerd wordt, dat niemand aan het ideaal kan voldoen. Mensen zijn ontevreden over hun uiterlijk, hoewel we feitelijk mooier zijn geworden”, legt hoogleraar psychologie Liesbeth Woertman uit aan een bont gezelschap dat zaterdagmiddag naar het Bartholomeus Gasthuis in Utrecht is gekomen.

Daar wordt het boek ’Eros in de kreukels’ van Jacqueline Kool (1963) gepresenteerd. In het boek komen 28 vrouwen met (uiteenlopende) fysieke beperkingen aan het woord. Ze vertellen openhartig over hoe hun leven in een kreukelig lichaam eruitziet hoe zij hun eigen lichaam ervaren, hoe anderen ernaar kijken en wat seksualiteit en erotiek voor hen betekent.

Kool, die een aangeboren spierziekte heeft en in een rolstoel zit, kwam op het idee iets met dit thema te doen na het zien van de theatervoorstelling ’De Gesluierde Dialogen’ waarin islamitische vrouwen onder andere over hun beleving van erotiek verhaalden. Zou zoiets niet te maken zijn rond vrouwen met een fysieke beperking, mijmerde Kool. Die voorstelling, ’De Kreukel Dialogen’, kwam er: ze gaat morgen in première in Den Haag. Initiator is Stichting Kreukelzone, die ook het boek uitgeeft.

„Het is een boek met een missie”, zei inleider Marie-José Calkhoven – zelf ook geïnterviewd voor het boek – zaterdag. En die missie ligt wat haar betreft niet in de individuele verhalen, maar vooral ook in de „maatschappelijke context waarin al deze verhalen zich afspelen. Een context die, op zijn zachtst gezegd, nogal wat moeite heeft met deze vrouwen en hun niet-standaard lichamen.” Calkhoven vond het ’schokkend’ om te lezen hoe in alle individuele verhalen „de invloed van onze maatschappij en haar soms vernietigende beeldvorming doorklinkt”.

En tegelijkertijd is dat bevreemdend, constateerde Calkhoven, die werkt als gestalttherapeut. „Immers wie in het leven wordt niet geconfronteerd met lichamelijk verval? Met ziekte, aftakeling en dood? Wie kent de kreukelzone niet uit eigen ervaring? Toch blijft deze zone voelen als iets dat er eigenlijk niet hoort te zijn. Je hebt kennelijk het leven, het gewone leven, en je hebt de kreukelzone. Een status aparte. Voor mensen met kreukels. En die zijn echt heel anders. Hoe anders, dat wordt ons dagelijks toegeschreeuwd door de beelden die ons omringen op straat, op tv, in tijdschriften en kranten.”

En als mensen zonder een fysieke beperking al moeite hebben om aan het huidige schoonheidsideaal – gladgestreken, perfecte lichamen – te voldoen, hoe houden mensen met wel een fysieke beperking zich dan staande? ’Eros in de kreukels’ geeft daarop antwoord, althans waar het vrouwen betreft.

Kool: „De veerkracht in de kreukelzone blijkt verbluffend. De vrouwen vertellen geen helden- of slachtofferverhalen. Ze laten in alle openheid zien hoe zij omgaan met de lastigheid, de onbeheersbaarheid en de kwetsbaarheid, maar evengoed met het plezier, de aantrekkelijkheid en de lust van het lichaam. Gewoon, door vanuit zichzelf te vertellen hoe een bestaan met een kreukelig lichaam eruitziet.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden