John Birks Gillespie, alias Dizzy

Deja vuPresidentsaspiraties

Voor een swingende president van de Verenigde Staten: Vote Dizzy!

John Birks Gillespie (1917-1993) was een imposante trompettist en muziekvernieuwer, maar haalde op en naast het podium ook volop fratsen uit. Om die reden kenden meer mensen hem onder de bijnaam Dizzy Gillespie dan als John Birks.

Dat zijn boeker begin jaren zestig van de vorige eeuw buttons begon te verspreiden met de tekst ‘Dizzy for president’, paste bij dat grapjassen-imago. Maar waar getwijfeld mag worden aan de presidentiële ambities die rapper Kanye West deze week opnieuw uitsprak, meende Dizzy Gillespie het wel serieus toen hij in 1963 zijn kandidatuur voor het presidentsschap aankondigde.

Gillespie stond in de jaren veertig mee aan de basis van de bebop en sloeg daarna een brug tussen jazz en Cubaanse muziek. Met zijn trompet met omhoog staande beker en zijn wangen, die tot haast ongekende proporties konden worden opgeblazen, was hij ook een beeldmerk. Maatschappelijk engagement toonde hij onder meer door in 1956 als goodwill-ambassadeur voor de VS met zijn band door het Midden-Oosten te toeren. In 1963 liep hij naast schrijver James Baldwin tijdens de Mars naar Wash­ington, waar dominee Martin Luther King zijn beroemde I have a dream-toespraak hield.

Met zijn kandidatuur wilde Gillespie de impasse in de burgerrechtenstrijd doorbreken. Zanger Jon Hendricks schreef een tekst op de wijze van Gillespies klassieker ‘Salt peanuts’. Die prees de kandidaat aan als alternatief voor alle anderen: Your politics ought to be a groovier thing / Vote Dizzy! Vote Dizzy! / Set a good president who’s willing to swing / Vote Dizzy! Vote Dizzy! Hendricks, Gillespie en zijn ensemble speelden het nummer tijdens hun optreden op het Monterey Jazz Festival in 1963. Opnamen daarvan verschenen kort daarna op het album ‘Dizzy for president’.

Miles Davis als directeur van de CIA

Gillespie beloofde dat hij echt voor een swingend presidentschap zou zorgen. Het Witte Huis zou een Blues House worden. Voor kabinetsposten nomineerde hij collega’s: orkestleider/pianist Duke Ellington moest minister van buitenlandse zaken worden, bassist Charles Mingus minister van vrede en trompettist Miles Davis was beoogd CIA-directeur. Zijn campagneleider Ramona Crowell fungeerde als Gillespies kandidaat-vicepresident. Ze was een native American, een Sioux.

Gillespie zette zijn kandidatuur uiteindelijk niet door. Hij vreesde dat hij vooral stemmen zou afsnoepen van de Democraat Lyndon B. Johnson. Dat zou de conservatievere Republikein Barry Goldwater betere kansen geven. Het was kiezen uit twee kwaden.

Gillespie: “Nooit gedacht dat de tijd zou komen dat ik zou stemmen op Lyndon B. / Maar ik brand nog liever in de hel dan dat ik stem op Barry G. .” Het voor de campagne ingezamelde geld ging naar burgerrechtenorganisaties en dominee King.

Meer op met wereldvrede dan politiek

Het leek het einde van de politieke aspiraties van de trompettist. Maar in 1971 kondigde hij toch aan mee te doen aan de presidentsverkiezingen van het jaar daarna. Deze keer kwam er weinig van de grond. Gillespie trok zich al snel terug.

De muzikant had zich kort na de moord op Martin Luther King in 1968 bekeerd tot het Bahai-geloof, dat uitgaat van de eenheid van God, geloof en de mensheid. Politiek paste daar niet echt bij. Gillespies belangrijke doel was de vereniging van de volkeren en het ­beëindigen van alle oorlogen.

Voor en na zijn kandidatuur kwam hij nog wel geregeld in het Witte Huis voor diners en optredens. De trompettist was – anders dan veel Amerikanen – het meest lovend richting Jimmy Carter, president tussen 1977 en 1981. Dat had muzikale redenen: de Democraat hief de reisbeperkingen voor Cubaanse musici op en wilde dat de Amerikaanse overheid jazz – ook financieel – zou gaan steunen als serieuze kunstvorm. Boven alles zag Gillespie in Carter iemand die minder op had met cynische machtspolitiek en meer met menslievendheid.

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden