Voor één keer optreden als een beroepspianist

Giel Smeets (87) was een van de deelnemers aan Pianofest.Beeld Patrick Post

Bijna 900 mensen luisterden zaterdag op Pianofest naar het spel van amateurpianisten, dat van een verbazingwekkend hoog niveau was. Muziek is ook voor amateurs een essentieel onderdeel van het leven. ‘Ik wil nooit meer níet spelen.’

Aziatische meisjes in witte kanten jurkjes, blonde jongetjes in hun mooiste overhemd, volwassenen op sneakers, jongemannen met volle baarden, oudere heren in pak. Hoe je er ook uitziet, het ritueel is voor iedereen hetzelfde: het podium opkomen tijdens het applaus, een buiging maken en de pianokruk op de goede hoogte zetten. En dan: spelen maar.

137 amateurpianisten speelden zaterdag in het Conservatorium van Amsterdam voor publiek. Van Chopin tot Bach, van Debussy tot Einaudi. De luisteraars, grotendeels mensen met dezelfde hobby, waren absoluut welwillend, er was veel applaus en tussendoor klonken er bewonderende of vertederende opmerkingen. 

Vervolg op Pianodriedaagse

Pianofest, zoals deze dag voor amateurpianisten heet, is een vervolg op de succesvolle Pianodriedaagse, die tot 2014 in Rotterdam werd georganiseerd. Lizzy Beekman, zelf amateurpianiste, vond het tijd voor een vervolg. Dat organiseerde ze met hulp van het Amsterdamse conservatorium. Beekman: “Ik vond het zo jammer dat de Pianodriedaagse stopte. Pianospelen is nogal een solohobby, zo'n festival verbindt deze muziekliefhebbers met elkaar en geeft hen een echt podium.” 

Beekman benaderde pianodocenten uit het hele land. Die motiveerden hun leerlingen om mee te doen. Sommigen kwamen op het festival spelen zonder verder doel, anderen schreven zich in voor het concours. Beekman: “Het deelnemersveld is heel uiteenlopend. De een is partner bij Deloitte, de ander postbode. Er zijn Chinese, Turkse en Nederlandse deelnemers. De meesten hebben les, anderen hebben vroeger les gehad en pakken het nu weer op. Er zijn ambitieuze volwassenen bij, maar ook beginnende kleintjes en serieuze pubers. De gemene deler is de liefde voor de piano en de behoefte om een keer op een podium te spelen. Zo’n gelegenheid stimuleert om goed te studeren. Ik heb zelf een keertje in De Doelen gespeeld. Daarvoor had ik een half jaar lang een stuk tot in de puntjes ingestudeerd. Daar heb ik nog steeds baat bij.”

Pianiste en docente Evelina Vorontsova heeft zeven leerlingen die meedoen. Sommigen wilden zelf, anderen heeft ze gestimuleerd. Ze snapt wel waarom amateurpianisten aan deze dag mee willen doen. “Dit podium is een kans om het leven van een beroepsmusicus te imiteren. En eerlijk gezegd zijn sommigen beter dan conservatoriumstudenten. Het niveau van spelen in Nederland gaat duidelijk omhoog. Vroeg beginnen is belangrijk. Ik heb leerlingen die spijt hebben dat ze pas op hun twintigste of dertigste zijn begonnen. Dan bereik je nooit meer het niveau dat je nodig hebt voor bepaalde stukken.” 

Serieuze feedback

Alle 137 deelnemers kregen na afloop een professionele video- en geluidsopname mee naar huis en serieuze feedback van een jury. Daarmee kunnen ze thuis verder aan hun spel werken. De jury van het concours had daarnaast de onmogelijke opgave om de gaaf gespeelde kinderliedjes van muzikale zeven- en achtjarigen te vergelijken met het concertrepertoire van sommige volwassenen. Behoorlijk moeilijke stukken, zoals ‘Reflets dans l’eau’ van Debussy, Wagner/Liszts ‘Isolde’s Liebestod’ of ‘Basso Ostinato’ van Sjtsjedrin, kwamen voorbij.     

Uiteindelijk namen Emily Louise Beauchamp (9) en Julia Nefedov (11), beide studerend in de jong-talentklas van een conservatorium, het ’s avonds in de finale op tegen de 44-jarige Hermingard Vogelsang. Hoe muzikaal en technisch ontwikkeld de jonkies ook waren, Vogelsang versloeg hen met haar prachtige, bezielde spel in Ravels ‘Jeux d’eau’ en Ginastera’s ‘Danzas Argentinas’. Ze won een masterclass bij pianist Hannes Minnaar, die ze op Pianofest 2019 krijgt.

Een deelneemster van Pianofest.Beeld Patrick Post

‘Met muziek druk ik me directer uit dan met taal’

Arlette de Rijke (25) loopt met een roos door de kantine van het conservatorium. Ze heeft net Scarlatti's Sonate in f, K466 gespeeld. “Ik maakte best wel veel foutjes, want ik was zenuwachtig. Maar al was het spannend, ik vond het ook heel leuk om op deze mooie vleugel in deze mooie zaal te spelen. Een goede ervaring, ik treed bijna nooit op.” Ze koos de sonate, omdat ze die zo mooi vindt. “Qua noten is het stuk niet lastig, maar het is wel moeilijk om het stuk veel lading mee te geven.” De filosofie-studente speelt ook viool. Muziek is voor haar een manier om zich te uiten. “Er zijn dingen die ik moeilijk in woorden uit kan drukken. Met muziek gaat dat directer dan met taal.”  

‘Ik mocht maar vijf minuten spelen, dus het moest heel snel’

Alim Zulfiqar (28) speelde het derde deel van de Mondscheinsonate van Beethoven in een professioneel hoog tempo. “Ik mocht maar vijf minuten spelen. Dus het moest wel heel snel.” De econoom speelt tien tot vijftien uur per week. “Behalve als ik een optreden heb. Dan wordt het wel 20 uur per week. En dan ga ik naar mijn geweldige lerares Ksenia Kouzmenko en kalkt zij de hele partituur vol met aanwijzingen.” Hij vond het spelen spannend, maar ook heel leuk. “Dat je gelegenheid krijgt om voor publiek te spelen is geweldig. Ik heb vandaag ook een deel uit een pianoconcert met strijkers kunnen spelen. Dat vond ik helemaal een buitenkans.” Over zijn kansen op de finale is hij sceptisch. “Ik ben verbaasd over het hoge amateurniveau.” 

‘Mijn leraar leert me om een stuk nooit twee keer op dezelfde manier te spelen’

Hermingard Vogelsang (44) speelde ‘Jeux d’eau’ van Ravel zo mooi, dat haar familieleden haar al in de finale zagen. Dat hadden ze goed gehoord, aan het eind van de avond bleek ze zelfs winnares van het concours. Alleenstaande moeder met een zoon van tien, werkzaam als jin shin jyutsu-therapeut: het leven is vol, maar een leven zonder piano kan ze zich niet voorstellen. Dagelijks minimaal een uur spelen is haar wens. “Muziek heeft een essentiële plek in mijn leven. Ik ben er een tijd uit geweest, maar nu wil nooit meer níet spelen.” Veel heeft ze te danken aan haar ‘geniale’ leraar Bernd Brackman, die haar leert om ‘een stuk nooit twee keer op exact dezelfde manier te spelen’. 

Lees ook:

Geef jonge musici de ruimte

Conservatoria persen jonge musici in een mal. Laten ze daarmee ophouden, zegt Marijke van Duin, klassiek pianiste en zangeres, in een opiniestuk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden