Nutteloze kennis

Voor een bezoek aan Bethlehem kun je gewoon in Nederland blijven

Beeld RV

In Ermelo was er rond 1880 een bakkerij die 'Bakkerij Bethlehem' heette. Het kan niet anders of de bakker wist dat Bethlehem 'broodhuis' betekent. Zo worden zorgcentra soms 'Bethanië' genoemd: huis voor behoeftigen, huis van lijden.

Zo'n naamsverklaring is niet te geven voor alle vernoemingen van bijbelse plaatsnamen die in de loop der tijden zijn ontstaan en deels nog bestaan. Het gaat om namen van kloosters en instellingen, gebouwen en landerijen, dorpen en gehuchten, boerderijen en landhuizen en een enkele waterloop die dan altijd Jordaan heet.

Onder de meest vernoemde bijbelse plaatsen vallen Nazareth, Jeruzalem, Bethlehem, Patmos, Bethanië en Jericho. Jeruzalem niet meegerekend is eenderde van de vernoemingen oud- en tweederde nieuw-testamentisch. Het blijkt dan dat er in protestantse gebieden een onmiskenbare voorkeur bestaat voor oud-testamentische namen; in katholieke gebieden kiest men meer het Nieuwe Testament als vernoemingsbasis. Zo werd in het protestantse Drenthe in 1924 het dorp Dwarsgat omgedoopt tot Elim en is er vanaf 1620 in het roomse Brabant, in Sint-Oedenrode, sprake van een kasteeltje Emmaus.

 Villa Babilonia

Op recente Nederlandse auto- en fietskaarten is nog een tiental naar bijbelse plaatsen vernoemde dorpen, gehuchten en wijken te vinden. Babyloniënbroek is daarvan de oudste, het wordt al in 1131 genoemd als Villa Babilonia, een uithof van de abdij van Berne. Bethlehem is twee keer vernoemd, eenmaal in een gehucht onder Warffum in Groningen, en eenmaal verbasterd tot Bartlehiem, bekend van de Elfstedentocht. Beide namen gaan terug op vrouwenkloosters uit respectievelijk de 15de en 12de eeuw.

Een heel mooie bijbelse vernoeming is die van een buurtschap onder Terneuzen: Het Paradijs. Maar realistischer is wel Tranendal, een gehucht bij Winschoten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden