Voor de sneakerfreak is de sneaker al lang geen sportschoen meer

Nike Air Jordan 1. De allereerste sneaker van Michael Jordan.Beeld x

Een sportschoen? Dat is de sneaker allang niet meer. Op het werk, in de kerk en in de club: iedereen draagt de flexibele schoen met rubberen zool. Dit weekend wordt in Rotterdam ‘Sneakerness’ georganiseerd, de grootste Europese beurs voor sneakerfreaks.

Hij moet lachen wanneer hij het verhaal vertelt. Over die keer, drie jaar geleden, toen hij als zestienjarig jochie op en neer naar Kopenhagen vloog voor schoenen. Om dat ene paar Yeezy te bemachtigen, had hij zich voor talloze winkellotingen ingeschreven, van Amsterdam tot Berlijn. Duizenden anderen dongen mee, maar in Denemarken bleek het geluk aan zijn zijde. Daar mocht hij 220 euro neertellen om de doos mee naar huis te nemen.

Nick van Bergeijk (19) is een sneakerfreak. En hij is bepaald de enige niet. Dit weekend worden er in Rotterdam zo’n 7800 mensen verwacht voor ‘Sneakerness’, een internationale schoenenbeurs die het afgelopen decennium uitgegroeide tot het grootste sneakerevenement van Europa.

In de Onderzeebootloods kunnen bewonderaars van het sportieve schoeisel zeldzame exemplaren kopen, kijken naar nieuw werk van Rotterdamse kunstenaars als Franky Sticks en luisteren naar praatjes over de cultuur rondom de stappers.

Subcultuur

“Eigenlijk is ‘Sneakerness’ voor iedereen”, legt medeorganisator Tim Beumers (43) uit. “Want terwijl de sneaker ooit een originele subcultuur was, is die nu overal. Jong en oud, arm of rijk: wie draagt er geen sneakers? Toen ik jong was, was het onacceptabel om op die schoenen naar clubs, restaurants of je werk te gaan. Nu trouwen er zelfs mensen op sneakers.”

Zelf heeft hij zo’n 250 paar in de kast staan. “Rond 2001 ben ik begonnen met het verzamelen van sneakers. Ik ben ermee opgegroeid, het is mijn cultuur. Ik kom uit de skateboard- en grafittiscene en loop al sinds 1988 rond in comfortabele, atletische kleding. Want naast het feit dat ze er vet uitzien, is dat de grootste aantrekkingskracht van de sneaker: ze zitten lekker. Het zijn schoenen gemaakt om een ­bepaalde prestatie te leveren, de ­sneaker komt voort uit de sport.”

Inderdaad werd de eerste sneaker in de jaren zestig van de 19de eeuw gemaakt voor het croquetspel, schrijft de Amerikaanse journalist Nicholas Smith in zijn boek ‘Kicks, The Great American Story of Sneakers’, dat dit jaar uitkwam in de VS. Schoenen met rubberen zolen zouden niet zo gauw vies worden, zo luidde de gedachte. Bovendien zou het flexibele schoeisel het grasveld minder beschadigen dan leren schoenen dat deden.

Adidas Stan SmithBeeld *

Na croquet raakte de sneaker bij tennis in zwang, en bij wandelen en fitness. Zowel mannen als vrouwen vulden hun vrije tijd met sportieve activiteiten, waarmee de markt voor een functionele schoen groeide. Want anders dan met leren zolen kon onder rubberen schoenen een profiel worden aangebracht, waarmee de schoenen voor allerlei ondergronden geschikt werden.

Sluipers

Het woord ‘sneakers’ wordt voor het eerst genoemd in 1887. “De naam die jongens aan tennisschoenen geven”, zo legde de Boston Journal de term uit. Waarschijnlijk komt de naam van het werkwoord ‘to sneak’, sluipen. Wie schoeisel met rubberen zolen droeg, kon immers stil aan komen glippen, terwijl leren schoenen je komst al van verre aankondigden.

“Wanneer de sneaker zijn opwachting maakte buiten het sportveld?”, vraagt Gio Hellings (39), eigenaar van sneakerstore Re-issue in Tilburg. “Eind jaren zeventig, begin jaren tachtig van de vorige eeuw begon je ze steeds meer op straat te zien. Dat komt door de armen. Die hebben de sneaker tot een mode-item gemaakt.”

In vergelijking met net schoeisel was een paar sportschoenen in de eerste helft van de vorige eeuw goedkoop, legt hij uit. “Die rubberen dingen met een buitenkant van textiel, zoals de Converse All Stars kostten geen drol. En dus kochten mensen die geen leren schoenen konden betalen zo’n paar.”

Toen de Amerikaanse atleten Tommie Smith en John Carlos in 1968 tijdens een Olympische medailleceremonie hun vuist in de lucht staken uit solidariteit met de zwarte bevolking, hielden de sprinters in hun andere hand een Puma Suede. De sneaker moest de armoede onder die groep symboliseren.

John Carlos steekt bij de Olympische medailleceremonie in 1968 zijn vuist in de lucht uit solidariteit met de zwarte bevolking. In zijn andere hand heeft hij een een Puma Suede. Beeld Bettmann Archive

“In de achterbuurten is de sneaker langzaam maar zeker opgekomen”, gaat Hellings verder. “Maar commercieel gezien kreeg de sportschoen pas echt een zwieper met het succes van Michael Jordan. Zijn samenwerking met Nike, die resulteerde in de Air Jordan, was het kantelpunt voor de sneaker. Niet voor niets is die lijn van sneakers nog altijd razend populair.” Vorige maand kwam ‘Air Jordan’ nummer 33 uit.

Exclusiviteit

Ook journalist Smith stelt in zijn boek dat het moderne tijdperk van de sneaker startte in 1985, het jaar waarin Nike besloot zijn circa 120 sponsordeals met NBA-basketballers niet te verlengen. In plaats daarvan zette het bedrijf al zijn geld in op een veelbelovend groentje in de basketbalwereld: Michael Jordan. Een schot in de roos.

Niet alleen groeide Jordan uit tot een icoon in de sport, ook werd de sneaker die Nike met de basketballer had ontworpen afgekeurd door de bond. Tegen de regels in miste het uiterlijk van de schoen witte elementen. Met een grote glimlach betaalde Nike de boetes die Jordan werden opgelegd, een schijntje in het licht van de reclame die alle commotie het merk opleverde.

“In dat jaar transformeerde de sportschoen tot de sneaker”, aldus Hellings. “Ieder jongetje wilde Jordan zijn. Sporters werden helden.” En gelijktijdig kwamen hiphop op, skateboarden, breakdancen en later de gabbermuziek. “Al die culturele verschuivingen samen zorgden ervoor dat de sneaker zich ontpopte tot een statussymbool.”

Beperkte oplage

De schoenenzaakeigenaar herinnert zich de eerste ‘limited editions’: sneakers die grote merken als Nike, Adidas en Asics slechts in een beperkte oplage op de markt brachten. “De eerste groep verzamelaars stond op, die de hele wereld over vloog om sneakerwinkels af te stropen naar unieke exemplaren.”

Converse All StarsBeeld *

Net als Nick van Bergeijk nu eigenlijk. Al is het tegenwoordig heel wat lastiger om sneakers toe te voegen aan je collectie. Natuurlijk, in iedere schoenwinkel zijn sportieve stappers in allerhande soorten en maten te koop. Maar het gaat verzamelaars om exclusiviteit, om zeldzame sneakers met een interessant verhaal.

Zoals de Nike Air Max Albert Heijn, een heilige graal voor veel sneakerfans. De schoen werd in 2005 ontworpen door de Nederlandse Piet ‘Parra’ Jansen, die het uiterlijk van zijn schoen naar verluidt baseerde op de kleuren van Albert Heijn. Maar vlak voordat de sneaker in de winkel zou komen te liggen, paste de supermarkt zijn huisstijl aan en werd de productie stopgezet. Slechts 24 paar rolden er van de band, waarmee de schoen nu duizenden euro’s oplevert.

Op dat soort schoenen aast Van Bergeijk, die aan de Universiteit van Amsterdam studeert. Niet alleen om ze aan zijn voeten te binden, maar ook om ze door te verkopen. Dat paar Yeezy waarvoor hij 220 euro neertelde in Kopenhagen? Die heeft hij voor 660 euro doorverkocht aan een sneakerfreak in Taiwan.

Goud geld

De sneaker is een internationaal handelsobject, legt hij uit. In 2016 opende op internet zelfs StockX, een online beurs waar sneakers in bied- en laatprijzen genoteerd staan. “Maar ook op Markplaats, Facebook en Ebay wordt veel gehandeld in eerste- en tweedehands sneakers. Het gaat met name om zogeheten collabs, exclusieve schoenen die merken hebben ontworpen met artiesten als Kanye West.” Met sneakers is goud geld te verdienen: op Ebay staan schoenen voor ruim 8000 euro te koop.

De student kan er niet van rondkomen. Wie een succesvolle ‘reseller’ wil zijn, iemand die spannende sneakers koopt en verkoopt, moet 24/7 met de sneakerwereld bezig zijn. “Het is een tijdrovende baan. Op internet moet je in de gaten houden welke sneakers veel waard worden en het is moeilijk om aan de zeldzaamste schoen in de juiste kleurencombinatie te komen.”

Slechts een paar sneakerwinkels in Nederland krijgen de nieuwste exclusieve sneakers. “En maar enkele tientallen paren. Maar er zijn duizenden geïnteresseerden, zo veel zelfs dat winkels de manier van verkopen hebben moeten aanpassen.”

Tot een paar jaar terug bivakkeerden sneakerfreaks dagenlang voor de winkel, legt hij uit, wanneer er een nieuwe schoen uitkwam. “Ik heb ook weleens een nacht buiten in de rij doorgebracht. Maar de massa’s die op die releases afkwamen werden zo groot dat winkels nu zogeheten raffles organiseren, lotingen om wie de schoenen mogen komen kopen. Vis je achter het net, dan kun je op internet van andere resellers kopen en weer doorverkopen.”

Nike Air Force 1Beeld *

Waarom produceren merken als New Balance, Reebok en Nike niet meer schoenen? Schaarste is rijkdom, denkt Van Bergeijk. Hoewel de fabrikanten zelf niet veel zullen verdienen met de verkoop van exclusieve sneakers, zorgt de productie van bijzondere sneakers voor een hype rondom het merk.

“Exclusieve sneakers zijn gewoon gaaf”, probeert hij zijn fascinatie uit te leggen. “Iedereen draagt sneakers, en de populariteit van sneakers blijft maar groeien. De schoen past bij mijn generatie en ik moet steeds de beste in zijn soort hebben. Nu bezit ik twaalf paar. Tja, sneakers zijn mooi en zitten lekker. En heb je geluk, dan leveren ze ook nog wat op.”

Aanstaande zaterdag en zondag is Sneakerness van 12.00 tot 18.00 te bezoeken in de Onderzeebootloods in Rotterdam. Kaarten en extra informatie zijn te vinden op www.sneakerness.com

Lees ook:

Mocromode: een schild van glittergympen en gouden logo’s

Marokkaans-Nederlandse jongeren dragen graag kleding van Louis Vuitton, Gucci en Armani. Waarom eigenlijk? Documentairemakers Elise Roodenburg en Soufyan el Hammouti zochten het uit.

Het witte bolwerk dat mode heet, wordt eindelijk wat diverser

De modewereld wordt opgeschud door een nieuwe generatie ontwerpers. Van het Franse Louis Vuitton tot het Nederlandse Daily Paper. Eindelijk diversiteit in het witte bolwerk.

Onwaarschijnlijke koppels polderen een jurk

Wat gaat er schuil achter een designerjurk? In ‘Het Leven is een Jurk’ gaan onder anderen Wende Snijders en Annechien Steenhuizen op zoek naar het ideale kledingstuk, samen met een modeontwerper die ze niet konden kiezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden