Een oude foto van het Ruinerwoldgezin.  Beeld BNNVara
Een oude foto van het Ruinerwoldgezin.Beeld BNNVara

Tv-columnMaaike Bos

Voor de shockerende verhalen uit Ruinerwold moet de kijker geduld hebben

Hun gezichten hadden zo’n engelachtige, open uitdrukking dat die me verbaasde. Zou een jeugd in angst en opsluiting niet méér argwaan en gekwetstheid in die blik leggen? De acht jaar opgesloten Natascha Kampusch uit Oostenrijk keek na haar ontsnapping in 2006 bedrukt, teruggetrokken…

Meteen besefte ik met hoeveel vooroordelen en verwachtingen ik de documentaireserie De kinderen van Ruinerwold (BNNVara) bekeek, en ik was vast niet de enige van de 1,4 miljoen kijkers. Ik besloot tot een zo open mogelijke houding. Die verdienen ze, om hun ongelooflijke moed.

Vijf bier en hulp

Twee jaar geleden werden ze wereldnieuws. Hun ‘oervader’ Gerrit Jan van D. had zijn zes jongste kinderen (nu volwassen) jarenlang verborgen gehouden in zijn boerderij bij het Drentse dorpje, zonder inschrijving, school of medische hulp. Ze leefden als in een sekte. Hij zou de oudsten hebben misbruikt wanneer de geest van hun inmiddels overleden moeder in hen was getreden. En hij mishandelde hen wanneer ze ‘er onder waren’ – door slechte geesten bevangen. Totdat zoon Israel (27) op 13 oktober 2019 in een café vijf bier achter elkaar opdronk en om hulp vroeg.

In deze vierdelige serie doen Israel en de drie oudste kinderen die al eerder uit het gezin weg waren, eenmalig hun verhaal aan filmmaker Jessica Villerius (de jongste vijf willen niet). Hulpverleners en politie hadden haar aangedragen om een antwoord te bieden aan de wereldwijde mediabelangstelling. Door haar eerdere, oordeelloze films over kwetsbare jonge mensen (zoals Emma wil leven over anorexia, en Veda beslist zélf over een meisje met een doodswens) dachten ze dat hun verhaal bij haar veilig was, zegt een BNNVara-woordvoerster.

Dat compliment maakt ze waar in deze integer opgebouwde vertelling, doorsneden met video- en geluidsopnamen van het vroegere gezin zelf. Ze maakt geen haast om bij de shockerende verhalen te komen, maar volgt hen zestien maanden en laat hen eerst hun wereld schetsen.

Hoe vier je een verjaardag?

Deel één begint met Israel die op het politiebureau zijn ID-kaart krijgt. Grote ogen. “Het is niks, en toch weer een hoop”, lacht hij. “Dat je echt bestaat.” Zijn verjaardag is net zo onwennig. Hoe vier je die? Wie snijdt de taart aan? Een voor een maken we kennis met broer Edino (28), zus Mar Jan (30) en broer Shin (31), die Villerius recht aankijken en vastbesloten hun verhaal doen.

De vier hebben moeite met media die hun vader ‘duivels’ noemen, omdat hij geen kwade intenties had, zeggen ze. Maar ja, hij verkondigde wel Gods woord, hun moeder ging er in mee, en de kinderen moesten hun missie nog leren, zegt Shin. Ze deden vaak iets fout, al wisten ze niet wat, behalve invloeden van buitenaf meenemen. “Shin maakte Gods wereld kapot”, legt Israel uit. Zo was het normaal dat hij in de schuur, het hondenhok, moest slapen. Shin: “De dag erna ging ik weer naar school.” Eerst werd hij nog opgehaald voor het avondeten, daarna niet meer. Hij leefde ook afgezonderd in een caravan, of met Edino in een ander deel van het huis.

Gesloten wereldbeeld

Vier, vijf jaar zagen ze hun niet-schoolgaande broertjes en zusjes niet, om geen slechte invloed te hebben. Gelukkig stonden de oudsten wél ingeschreven en zouden ze worden gemist. Edino: “Als we niet in deze tijd leefden, had ik jullie allang vermoord, zei mijn vader.”

De vraag hoe de kinderen zich aan dit gesloten wereldbeeld konden ontworstelen, is prangend. Maar Villerius voert ons mondjesmaat. Volgende week vraagt ze door naar het misbruik. We zullen met geduld alle vier de woensdagen kijken.

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden