Opinie

Vitaliteit strandt in oersoep

Structuur, vitaliteit en mysterie. Dat zijn voor componist en artistiek leider Maarten Altena de voorwaarden van kwaliteit.

Dat zijn dus ook de voorwaarden die zijn negenkoppige ensemble voorhoudt aan de acht dansers van het choreografisch duo Andrea Leine en Haryono Roebana. In 'Turings Tijgers', over de verschillende kwaliteiten die muziek en dans kunnen aangaan, maken zij onderscheid tussen hoorbaar en visueel ritme. Doen de dansers, die door modeontwerper Aziz zo onelegant mogelijk zijn uitgedost, zich eerst als volgelingen van ritmische dictaten voor, later laten zij hun bewegingen door de ademlengtes van de zangeres fraseren. Tenslotte houden zij nog wel rekening met de afwisseling van maatsoorten. Maar ook daar durven zij met hun eigen muzikaliteit van af te wijken.

Kortom, het abstractieniveau van 'Turings Tijgers' is hoog. Dit is materiaal voor doorbijters. Als auditief element mengen de musici zich steeds letterlijker in de routes en complexe patronen van de dansers. Van hun kant stellen de dansers in cartooneske reeksen daar hun eigen vitaliteit en zelfs spraakzaamheid tegenover, steeds meer roerend en hakkend alsof ze zich een weg moeten banen door een kleiachtige oersoep.

Vitaliteit en een vleug van mysterie zijn in deze Spring Dance Festival-première zeker te herkennen. Maar de tijgerachtige dynamiek waarnaar de titel verwijst is eigenlijk alleen aan de solisten Ty Boomershine en Tim Persent toe te schrijven. Ronduit storend is de potsierlijke lycra-luier tussen de benen van de laatste. Het bewegingsmateriaal van de anderen, met name de vrouwen, is beperkt, bijna houterig en monotoon.

Maar die derde kwaliteit: structuur? Hoewel deze voorstelling haar naam ontleent aan de wondere wereld van Alan Turing, is dat alleen uit de programmatoelichting op te maken. Vooral de fragmentatie, waarin de dansers elkaar impulsen doorgeven en reeksen van steeds wisselende formaties en kleurcombinaties opbouwen, maakt het moeilijk, zo niet onmogelijk om hierin de 'morfogenese' van Alan Turing te herkennen. Deze in 1954 gestorven denker paste mathematische theorieën op biologische vormen toe en ontdekte hoe zich in levende organismen allerlei vormen en patronen voordoen. De wereld van de levende wezens blijkt vele soorten symmetrie te bevatten, zoals spie- gel-, cirkel-, cilinder-, sferische- en vijfhoekige symmetrie. Hoezeer Leine en Roebana ook proberen de morfogenese van beweging en klank bloot te leggen, de pretentie daarvan overheerst de prestatie.

Kort en goed, mijn oren wonnen het van mijn ogen, die ik bij vlagen zelfs liever gesloten hield. De pure klankschoonheid van Gilius Bergeyks 'Scène de Mort' en Maarten Altena's 'Slow Motion' rakelen veel meer in hart en hersenen op dan deze ab-stracte bewegers in hun kille toneelbeeld vermogen. Er mag sprake zijn van 'mentale synchroniteit', de ervaring daarvan bleef uit. Tijdens deze onverkwikkelijk pretentieuze voorstelling ging mijn bewondering vooral uit naar de rij serieuze CKV-scholieren vlak voor mij. Veel langer had hun mateloze geduld en superbrave respect niet getergd moeten worden. Hun reactie was ontroerend en zorgwekkend tegelijk. Wil het publiek van de toekomst voorgoed van moderne dans vervreemd raken, dan is 'Turings Tijgers' een probaat middel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden