Boekrecensie

‘Vindeling’ van Vonne van der Meer kan een epischer, of juist een veel kleiner einde hard gebruiken

‘Vindeling’ is een caleidoscopische roman van Vonne van der Meer over een Hongaarse vluchtelinge.

Vonne van der Meer heeft een voorkeur voor romans waar vele personages en verhaallijnen samenkomen - ‘Eilandgasten’, ‘Take 7’ en ‘De vrouw met de sleutel’ om er een paar te noemen. Vooral ‘Take 7’ waarin een kleine gemeenschap opbloeit door de komst van een cameraploeg, wist me te ontroeren: de beoogde film wordt nooit gemaakt, maar alleen al de aandacht en interesse die er voor het dorp wordt getoond biedt hoop. Ook in ‘Vindeling’, alweer haar dertiende roman, brengt Van der Meer een caleidoscoop aan verhalen samen. De ooit met haar moeder uit Hongarije gevluchte Jutka besluit, nadat ze als dank voor het terugbrengen van een tas een sprookjesboek cadeau heeft gekregen, actief op zoek te gaan naar verloren spullen. Ze wordt ‘vindeling’ en schuimt vanaf die dag als een jutter de straten af.

Beurtelings zijn we getuigen van haar vondsten en haar vind-strategieën en, in afzonderlijke hoofdstukken, van mensen die dierbare spullen zijn kwijtgeraakt en wachten op de komst van het meisje. Zelf is Jutka ook verloren. Haar vader is haar, toen hij niet met haar en haar moeder meeging op de vlucht voor het communistische regime, kwijtgeraakt en zij hém. Hij is in Hongarije achtergebleven en lijkt haar te zijn vergeten. Jutka wil gevonden worden. Door hem, maar ook door een vriend, een minnaar, een man, de toekomstige vader van een kind. Want ook dat wil Jutka als ze ouder is: moeder worden.

Bochel

Het boek opent met een flash forward: een vrouw (Jutka dus) vindt in een vuilcontainer een baby. Van een rechtmatige eigenaar aan wie ze het terug kan brengen is in dit geval geen sprake uiteraard. En ook al wil ze maar al te graag, zelf mag zij de vondeling niet houden. Vanaf die dag wil ze geen vindeling meer zijn.

Dat Jutka niet op de gebruikelijke wijze moeder is geworden heeft alles te maken met die zoektocht naar die vader en die man - waar laat, te laat, een einde aan kwam, als die er al gekomen is - én naar wat verloren ging. Ooit was Jutka een ballerina ‘die al vanaf haar vierde met een denkbeeldig touwtje aan haar kruin’ liep. Maar door dat turen naar de grond groeide ze krommer en krommer. Ze kreeg een bochel. Een danscarrière kan ze wel vergeten ‘met die rug kun je de bühne niet op’. Of heeft ze oorzaak en gevolg door elkaar gehaald? Moest ze door die bochel van balletles en had ze daarom ‘de hele weg naar huis verslagen naar de grond lopen staren’ en vond ze daarom die tas uit het begin? En willen mannen haar niet vanwege die bochel, of is het haar eigen schaamte waardoor ze zich maar niet laat vinden?

vindeling Beeld TR BEELD

Epischer

Op driekwart lijkt de roman op een happy end af te stevenen. In een fraaie scène, met een man die zijn zoekgeraakte hond krijgt terugbezorgd door Jutka, bloeit de liefde op. Hij ziet in haar bult ‘een warme gladde gewelfde steen’, zo’n steen die hij zoekt ‘om na het zwemmen op mijn buik in de zon te liggen’ Maar dan zijn we er nog niet. Er komt nog een priester aan te pas. En ook al is het beeld dat hij van haar geeft mooi en ontroerend - ‘Een gevallen engel, dacht ik’ met vleugels die ‘in het embryonale stadium niet uit elkaar, maar naar elkaar zijn toegegroeid als handen die zich smekend samenballen’ - ergens dan begint de roman uit de bocht te vliegen. Toen de in Hongarije gestrande vluchtelingen in onze huidige tijd nog langskwamen werd het me te veel.

Drie, vier eindes telde ik. Allemaal plausibel en thematisch to the point, maar het waren er te veel of - en dat zou ook kunnen - Van der Meer nam er te weinig tijd voor. Zoveel lijnen, zoveel verhalen, zoveel in elkaar hakende motieven en thema’s: verlies, verraad, bedrog, schaamte. Misschien had het grootser gemoeten, epischer, mythischer - zoals in die scène in het Hongaarse badhuis waar Jutka’s vader in de mist van het dampende Turkse bad verdwijnt - ook een mooi einde. Of juist kleiner en compacter. Nu zit het er ergens tussenin. Alsof Van der Meer niet kon kiezen uit al dat moois dat ze had klaargelegd of dat haar, onderweg naar het einde, voor de voeten kwam.

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden