Verwenfiets en zoembank op Kunstvlaai

Het terrein van de Amsterdamse Westergasfabriek werd zaterdag omgetoverd tot een vrolijke chaos met diverse kunstwerken. Hier was de opening van 'Vier de Kunstvlaai', de alternatieve beurs voor experimentele kunst. Tweehonderd kunstenaars van tachtig kunstinitiatieven tonen deze week hun werk.

Deze vierde editie van de Kunstvlaai is een initiatief van het Sandberg instituut, de postacamedemische opleiding van de Rietveld academie. De Kunstvlaai is bedacht als niet-commerciële tegenhanger van KunstRai. Jos Houweling, directeur van het Sandberg Instituut en de Kunstvlaai legt uit: ,,Het is belangrijk dat er een anti-beurs bestaat, dat hoort ook bij de geschiedenis van de kunst. Anti-stromingen zijn van groot belang in de kunstwereld. We verkopen geen bal, maar daar gaat het ook niet om. Het gaat om de vernieuwing.' Daarbij is de beurs een plaats waar Sandbergstudenten en kunstinitiatieven eens flink kunnen gaan 'netwerken'.''

De beurs begon onder de naam 'Niet de Kunstvlaai'. Nu heet het inmiddels gewoon 'Kunstvlaai', van oorsprong een geuzennaam. Houweling: ,,Eerst wilde ik de beurs 'Niet de KunstRAI' noemen, maar dat mocht niet. Ik kreeg bijna een proces aan m'n broek. Toen kwam ik op het woord 'vlaai'. Dat slaat precies op de KunstRai. Ze verkopen daar echt vlaaikunst, gemakkelijke consumeerbare kunst.''

Het grote verschil tussen beide beurzen is dat de Kunstvlaai naar de kunstinitiatieven gaat en de KunstRai naar de galerieën. ,,Op de KunstRai verkopen ze handige dingetjes om mee naar huis te nemen, het schilderijtje dat je boven je bank kunt hangen. Maar op de Kunstvlaai gaat het juist om de ideeën. Deze beurs is wat de kunst werkelijk is. Het bruist, alles loopt door elkaar en het is vol creativiteit'', vindt Houweling.

De opening van de 'Vier de Kunstvlaai' is inderdaad een dynamisch gebeuren. Al bij de entree van de Westergasfabriek kan je je fiets laten vertroetelen in de 'verwen-fietsstalling' door zes kunstenaars van het Kunststation uit Leerdam. Ieder heeft zo z'n eigen taak. Linda Molenaar maakt van zacht fluwelen stof knalpaarse, groene en roze zadels. Nel poetst de fietsbel mooi op en stopt er kleine gedichtjes in. Martina maakt airbags voor het stuur , zodat de fiets geen 'pijn' heeft als er iemand op zit of tegenaan knalt. Ook legt ze baaltjes strooi onder het wiel zodat de fiets eens lekker kan uitrusten. Martina legt uit: ,,Onze kunst is vanuit de fiets geredeneerd. We doen wat ons fijn lijkt voor de fiets.''

Eenmaal op het terrein ligt aan de linkerkant de zaal van 'De één minuten', waar je de hele dag door zeshonderd video's uit 35 landen kan zien. Houweling: ,,We hebben dit gekozen omdat de één minuut een prachtige vorm is. Een minuut heeft alles in zich heeft om kunst te kunnen uiten.''

De oorverdovende herrie uit 'Club de Ville' komt je al tegemoet. In dit café is het één grote onsamenhangende chaos van gedrum en getrommel. Op een Mondriaanachtige achtergrond staat in stopcontacten het woord 'PLUG'. Wie toch mee wil doen aan de Kunstvlaai, maar geen plek heeft gekregen, kan hier zijn kunstwerk inpluggen. Maar veel gebruik wordt er nog niet van gemaakt.

Wie wel mag exposeren, heeft recht op een stuk grond van vier bij vier en een witte muur van ongeveer drie bij vier in de Zuiveringshal, één van de vier zalen van de Westergas. Voor wie zijn kunstwerk niet kwijt kan binnen de vastgestelde maten is er het Kunstvlaaiplein. Buiten bungelt aan een hijskraan een enorme leeuw. Midden op het veld staat een knaloranje bank. Als je denkt daarop even rustig te kunnen zitten, heb je het mis, want er komt een enorm kabaal onder vandaan. Het lijkt wel of er een fabriek of een bonkend persoon in de bank zit.

In de Zuiveringshal is elke muur weer een verassing. Sommigen hebben hun ruimte optimaal gebruikt, anderen nog voor geen tiende. Een paar muren verderop is Birgitta van Drie bezig met haar 'huidarchief'. Bezoekers kunnen een stuk van hun huid laten fotograferen en kopieëren op de huid van een ander. Over de gehele muur zijn bijna honderd foto's van stukken huid te zien. Het doet akelig aan, maar is tegelijk heel organisch en strak gefotografeerd. Het gaat van littekens, moedervlekken en harige tepels tot minder onaangename foto's zoals een tattoe van een roos.

In het achterste gedeelte van de Zuiveringszaal klinken opzwepende jungle beats uit het zogenaamde 'DJ-mobiel' van het Berlijnse gezelschap W139. De omgebouwde blauwe Ford met tien boxen produceert een onwaarschijnlijke bak met herrie. Het mobiel zou zo uit een tekenfilm ontsnapt kunnen zijn. Elke Kunstvlaai-dag draait hier tussen vijf en zeven een andere dj. Daarachter is op monitoren het stadlandschap van Berlijn te zien, vanuit de ogen van de videokunstenaars. Een leuke vondst is een filmpje gebasserd op bouqettereeks-kaften. Van de klassieke dokter-zuster roman tot de erotische Adonis-verhalen, alle covers lopen naadloos in elkaar over.

In het Machinegebouw is het echt een digitaal zooitje, maar wel fascinerend. PlanetArt uit Hengelo heeft zich flink uitgeleefd met gierende computerschermen, flitsende blauwe lichten, VJ-poppetjes en veel geraas en gestamp. Op de zeven enorme schermen zijn voordurend allerlei computeranimaties te zien, die ook op internet terug te vinden zijn. De hele zaal is bezaaid met computers, snoeren en ander elektronisch spul. Achterin de zaal staat een autowrak, op de voorruit is een filmje geprojecteerd van een snelweg, op de achterruit van het uitzicht van landschappen.

De formule van de Kunstvlaai is duidelijk: nodig een aantal kunstenaars uit, geef ze gratis ruimte om zich van de beste kant te laten zien. Dit levert heel wat op: niet alleen herrie en chaos maar ook veel creatieve ideeën.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden