Review

Verpieterend gouden kind in de polder

Bij de presentatie van zijn boek 'Anak Mas/Gouden kind' kreeg Sjoerd Post, lof toegezwaaid van mevrouw Fransina Matahelumal. Sjoerd Post, zei de 81-jarige 'tante Fransien' in het Maleis, is een van de weinige Nederlandse journalisten die de moeite heeft genomen om zich in de Molukkers te verdiepen.

Vijftig jaar na de aankomst van de Knil-militairen en hun gezinnen leeft onder Molukkers in Nederland nog altijd het gevoel van miskenning, onbegrip en verraad door de Nederlandse regering. ,,Ik ben gewoon voor de gek gehouden'', zegt ex-Knil-militair A. Parinussa met een droeve blik in de lens van fotograaf Sake Elzinga.

De belangstelling van Sjoerd Post voor de Molukse zaak begon in de jaren zeventig. Als verslaggever van de toenmalige Drentse en Asser Courant maakte hij de gijzelingsacties door Molukse jongeren mee. Posts betrokkenheid mondde uit in het boek 'Anak Mas', waarmee hij zijn journalistieke loopbaan bij de Drentse Courant heeft afgesloten. Het boek is een afwisseling van compacte geschiedschrijving en zeventien portretten van Molukkers van de eerste, tweede en derde generatie. ,,Ik heb geprobeerd in vogelvlucht voor de gewone lezer, zeg maar de niet-Molukker, het verhaal van een misbruikt volk te schrijven'', zegt Post. Daarin is hij geslaagd, zeker ook dankzij de sprekende en respectvolle foto's van Sake Elzinga.

Anak mas ('gouden kind') was een scheldnaam voor de Molukkers, omdat zij in Nederlands-Indië het lievelingetje van de overheersers waren. Na de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië in 1949 was het gedaan met die bevoorrechte positie. ,,Wij konden ons niet alleen redden en niemand hielp ons. Ook de Nederlanders niet. Wij waren geen 'anak mas' meer'', zegt mevrouw Matahelumal in het boek.

De onderwerpen zijn op zichzelf wel bekend: de aankomst in Nederland, de huisvesting in voormalige concentratiekampen en woonoorden, het hardnekkig vasthouden aan terugkeer naar het vaderland en de ontgoocheling toen dat niet mogelijk bleek. Maar het is de verdienste van journalist Post dat in 'Anak mas' Molukkers zelf hun verhaal doen en zo de vaak tragische geschiedenis inkleuren. Zoals Martina Hahury, die in 1950 op de boot op weg naar Nederland een kind verloor en wier zoon Eli in de gevangenis zelfmoord pleegde na de treinkaping bij Wijster. ,,Ja, ik heb veel meegemaakt, meneer. Maar het leven wordt voor je uitgestippeld; dat geloof ik.''

Het boek komt ook niets te vroeg, want de eerste generatie sterft langzaam maar zeker uit. RMS-strijder 'Oom' Frans Pattiwaellapia bijvoorbeeld heeft nog aan 'Anak mas' meegewerkt, maar overleed in juni dit jaar. ,,Ik heb samen met een kameraad veel TNI-officieren en Molukkers die tegen onze republiek waren, koud gemaakt. Dat deed mij helemaal niets. Ik was er niet vies van om, als het moest, mijn eigen landgenoten te doden.'' Pattiwaellapia is gefotografeerd tussen de RMS-vlag en het portret van de in 1966 gefusilleerde president Soumokil. ,,Ben je tegen de RMS, dan ben je tegen mij. Dat zit heel diep.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden