Vermeerprijs voor Janine Jansen, de violiste die niet anders kan

Violiste Janine Jansen in het Concertgebouw in 2014.Beeld ANP

Violiste Janine Jansen wordt dit jaar onderscheiden met de Johannes Vermeer Prijs, de Nederlandse staatsprijs voor de kunsten.  

Het maakt Janine Jansen niet uit of ze in Carnegie Hall staat, meent jurylid Michel van der Aa, of in het repetitiekamertje waar ze met haar Stradivarius uit 1707 een stuk voor het eerst doorneemt. “Ze kan het niet anders. Ze speelt méér dan de noten.” Janine Jansen, ’s lands meest vermaarde violiste, krijgt dit jaar de Johannes Vermeer Prijs, de hoogste staatsprijs voor de kunsten, zo maakte de jury woensdag bekend.

Van der Aa won de prijs zelf in 2015. Hij schreef een vioolconcert speciaal voor Jansen. Alsnog zegt hij moeilijk onder woorden te kunnen brengen wat Jansens talent zo uniek maakt.

“Als zij die trap van het Concertgebouw af komt dan voel je in de hele zaal dat er iets gebeurt. En als luisteraar kun je vervolgens niet anders dan je door haar mee te laten voeren op die muzikale reis. Ze is een enorme protagonist van de partituur, het is heel doorleefd wat ze doet.”

“Ze is een goede communicator naar het publiek toe, maar ook naar de muzikanten met wie ze speelt. Dan kijkt ze even naar de klarinettist, naar de dirigent, en dan gebeurt er iets.”

Alleen maar beter geworden

En eigenlijk is de in Soest geboren Jansen (40) daar alleen maar beter in geworden, sinds haar debuut in het Amsterdamse Concertgebouw in 1997. Toen gold ze als enorm talent, een hype die ze vanaf haar concert in Londen onder leiding van Vladimir Asjkenazi in 2002 ook internationaal waarmaakte. Inmiddels zijn er weinig maestro’s onder wier leiding ze nog níet heeft gespeeld. Ze gaf jarenlang artistiek leiding aan het door haar gestarte Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht, sloot in 2002 als eerste Nederlandse solomusicus een contract met platenlabel Decca en was afgelopen seizoen ‘artist in residence’ in het New Yorkse Carnegie Hall.

Allemaal redenen voor de juryleden om zich unaniem achter Janine Jansen te scharen, aldus Van der Aa. “Deze prijs is voor iemand die mid-career een aanmoediging verdient, maar tegelijkertijd mag worden geëerd omdat ze de beste in haar vak is. Er zijn veel namen genoemd, maar het was vrij snel duidelijk dat dit het juiste moment was om de prijs aan Janine Jansen toe te kennen.”

Eren en stimuleren

De Vermeer Prijs geldt in Nederland als een van de hoogste onderscheidingen voor de kunsten, en is in 2008 ingesteld om uitzonderlijk talent te eren en te stimuleren. Het aan de prijs verbonden bedrag van 100.000 euro is voor de artiesten om te besteden aan een speciaal project binnen hun werkterrein. Van der Aa zegt dat de prijs hem de mogelijkheid gaf om in alle vrijheid research te kunnen doen voor twee lopende projecten, waaronder een VR-opera.

De prijs werd de afgelopen jaren onder meer uitgereikt aan kunstenares Marlene Dumas, mode-ontwerper Iris van Herpen en architect Rem Koolhaas. Janine Jansen zal de onderscheiding op 29 oktober in ontvangst nemen van minister Ingrid van Engelshoven (cultuur) in de Ridderzaal te Den Haag. 

Lees ook: 'Al raak je maar één iemand tijdens het spelen'

"Ik zou een nóg betere balans willen vinden tussen mezelf als musicus en als mens", vertelde Jansen in 2014 in Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden