TaalTon den Boon

Verkeersmetaforen kondigen de uitweg uit de lockdown aan

Aan het begin van de corona-uitbraak gebruikten politici, overheden en media veel oorlogsmetaforen: het virus heette een onzichtbare vijand, het ziekenhuis was de frontlinie en medisch personeel werd betiteld als frontsoldaten of -troepen, als (oorlogs)helden zelfs: zorghelden. Die militaire metaforen waren functioneel om de ernst van het probleem en de urgentie van de aanpak te benadrukken. Bovendien hielpen ze draagvlak te creëren voor de drastische coronamaatregelen, zoals de lockdown.

Nu het virus enigszins onder controle is en de maatregelen worden versoepeld, is een minder dramatische en disruptieve metaforiek passender. Al in het begin van de coronacrisis gebruikte het kabinet ook verkeersmetaforen: we sturen in de mist, we varen op zicht, we hebben geen kompas. Een paar weken geleden kwam daar een geruststellender metafoor bij, die duidelijk maakt dat het accent verlegd wordt naar de uitweg uit de lockdown: de ‘routekaart’.

In het verlengde daarvan introduceerde het kabinet deze week opnieuw een verkeersmetafoor: het dashboard. Die nog vrij jonge metafoor sluit naadloos aan bij de fase van de crisis waarin we ons nu bevinden en waarvan we de consequenties dagelijks ervaren: onze mobiliteit neemt toe, er is meer drukte op straat. Tegelijkertijd moeten we net als in het wegverkeer ‘afstand houden’ in de anderhalvemetersamenleving.

Minister De Jonge lichtte de metafoor toe door te refereren aan de letterlijke betekenis van dashboard: hij had het over ‘wijzers’ en ‘controlelampjes’ die aangeven ‘hoe hard we gaan en of we gas kunnen geven of juist moeten remmen’. Daardoor nam hij het risico dat de metafoor kinderachtig overkwam op taalgebruikers die dashboard al langer gebruiken in de figuurlijke betekenis die sinds een paar jaar in het woordenboek staat: ‘op overzichtelijke wijze gepresenteerde hoeveelheid feiten en cijfers’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden