Review

Verhalen van een bezoldigd escapist

Interviews? Ach nee, laat maar. ,,Altijd dezelfde vragen, dat hoeft niet zo voor mij.'' Daarom is het opmerkelijk dat auteur F. Springer wel meewerkte aan het filmportret dat Machteld van Gelder van hem maakte.

Vijf dagen lang volgde Van Gelder de auteur, op zoek naar sporen van het verleden. Sporen in Oost-Berlijn waar Springer, pseudoniem voor Carel Jan Schneider, Hare Majesteits laatste ambassadeur was. De auteur bereidt een nieuwe boek voor over de laatste dagen van de DDR. Zijn ervaringen als diplomaat zijn daarbij, net als bij eerdere werken als 'Teheran, een zwanezang' of 'Bougainville', onmisbaar.

Van Gelder (,,Ik wilde graag een portret van Springer maken omdat ik zo van zijn boeken houd'') moest anderhalf jaar soebatten voordat de schrijver overstag ging. ,,Het was al een hele klus om hem alleen maar te kunnen bereiken, om mijn idee voor te leggen.'' Ze weet nog precies hoe het eerste gesprek, uiteraard zonder camera, met hem verliep. En hoelang hij haar vervolgens liet wachten op definitief antwoord. Want Springer is afstandelijk. Vriendelijk, wellevend. Maar voor buitenstaanders moeilijk te benaderen en te doorgronden. Typisch een diplomaat. Niet omdat hij iets te verbergen heeft. Wel omdat hij gewoon genoeg heeft aan zijn leven, zijn boeken.

Is dat dan wel wat, zo'n portret over Springer, de film 'Alias Springer'? Ja dus. Allereerst door de goede montage en compositie. Leidraad zijn passages die Springer zelf voorleest uit eigen werk (dat doet ie zo mooi dat je spontaan zijn complete oeuvre zou gaan herlezen), afgewisseld met interviewtjes waarin de schrijver put uit herinneringen.

Of anderen praten over hem. Hella Haasse bijvoorbeeld, die Springer typeert als een 'buitenstaande waarnemer'. ,,Hij neemt mensen en gebeurtenissen waar en zichzelf ook. Hij houdt altijd een kritische houding ten opzichte van zichzelf. Hij schrijft goede verhalen met een hoog actueel belang.''

Ook Springer doet voor de camera zijn best alle afstandelijkheid te laten varen: soms is hij zelfs opmerkelijk persoonlijk. Hij is, zoals te verwachten is, een goede verteller van mooie, soms roerende anekdotes. Bijvoorbeeld over hoe hij als jongen van een jaar of acht feuilletons overschreef uit de leesmap. ,,Ik liet die dan aan mijn vader lezen. Die zei dan: 'Heel aardig hoor, maar ik heb het wel net gelezen'.'' Of waarom hij altijd weg wilde en koos voor het diplomatenbestaan: ,,Ik was een bezoldigd escapist''.

Of over zijn jeugd in het jappenkamp, waar hij met zijn moeder en broertjes, maar gescheiden van zijn vader, leefde. ,,Ik hield daar een dagboek bij. Ik dacht: ik moet alles aan mijn vader kunnen vertellen. Maar toen we verhuisden naar een ander kamp is dat dagboek afgepakt. Dat vond ik heel erg.''

En hoewel de auteur dat gefilm in Berlijn een hele toer vond (hijzelf verwoordt dat natuurlijk veel diplomatieker: ,,Een schrijver denkt in woorden, een filmer in beelden'') past ook dat reisje in het portret. Mooi, die verhalen over het diplomatenbestaan in de nadagen van Erich Honecker. Over hoe hij Honecker zijn geloofsbrieven overhandigde (,,Daarna had ik nog een gesprekje met hem. Dat waren net twee grammafoonplaten die tegen elkaar in draaiden. Hij had zijn verhaaltje, ik het mijne''). Of over de traditionele hazenjacht die kameraad Honecker ieder jaar liet aanrichten voor de hoogwaardigheidsbekleders van bevriende naties. Zelden zal de Apenrots in Den Haag, het ministerie van buitenlandse zaken, zo'n mooi ambtsbericht hebben ontvangen als toen in 1987. ,,Zeshonderd hazen hebben de excursie met de dood moeten bekopen. Als ook een jachthond die, naar ons in alle vertrouwelijkheid was meegedeeld, door de Syrische ambassadeur was neergeschoten.'' En tijdens de dis werd het gezelschap fijntjes meegedeeld dat -natuurlijk- Honecker het grootst aantal hazen had neergelegd: twaalf stuks.

Of Springer tevreden is met de film? ,,Ik ben er wel blij mee, ja.'' Maar in gedachten is hij alweer bij zijn volgende reis. Naar Zuid-Afrika dit keer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden