Review

Verhalen over zwarte magie, slaapverwekkend

Wat je ziet ben je zelf. Zwarte Magie, waargebeurde verhalen over bovennatuurlijke krachten, samensteller Harm Botje, Prometheus, 195 p.

Iets verder lezend blijkt echter, dat het hier een verzamelbundel betreft: een bloemlezing uit andere bloemlezingen zelfs. Ook het onderschrift, dat het hier om 'waargebeurde verhalen' zou handelen, blijkt misleidend. En eng? U kunt deze verhalen over zwarte magie met een gerust hart naast het nachtkastje leggen. U zult in vrede rusten: de meeste geschiedenissen zijn geestdodend, om niet te zeggen: slaapverwekkend.

De geselecteerde verhalen behandelen stuk voor stuk het thema van de zwarte magie (volgens mijn woordenboek: het bewust schade toebrengen door een vervloeking). Het was niet in de eerste plaats de bedoeling een boek van literaire kwaliteit uit te brengen, want ik begrijp dat het bij dit soort avonturen om de plot gaat. Wat dat betreft is de geschiedenis over een dorpsgemeenschap, die één hunner offert voor het heil van allen, verrassend.

Ook het thema van 'self-fulfilling prophecies' komt bij alle geloof, en zeker bij de magie, onheilspellend vaak om de hoek kijken. We ontmoeten via dit boek diverse slimmeriken die misbruik maken van 's mensens lichtgelovigheid. Zo profiteert in het verhaal uit de 'Decamerone' van Boccaccio een vrijgrage abt van de bijgelovigheid van een jaloerse man, om zo zelf ongestoord te genieten met diens eenzame echtgenote, en tegelijk de man te genezen van zijn gierigheid. Maar in de meeste verhalen spelen heftiger machten dan het libido een rol. Weerwolven spoken rond; de Walpurgisnacht berooft een Brit van zijn volle verstand; poeiers, runentekens, opgestane lijken, enfin; van alles waar de mensen vroeger bang voor waren, komen we nu weer tegen.

Harm Botje, die zich terecht in een lezerspubliek mag verheugen, leverde zelf ook een bijdrage. Het is naar mijn oordeel niet het spannendste, maar wel het verhaal dat het meest van tegenwoordigheid van geest getuigt. Zijn lezers kennen het uit de bundel 'In de ban van de Nijl'. Daarbij is (maar dat kan ook aan de vertaling van de overige verhalen liggen) 'God is geld' goed en grappig geschreven.

Nu mag je van een verzamelaar verwachten dat zijn selectie ten minste even sterk is als het eigen werk. Maar Botje had ons zelf al in zijn voorwoord onthuld, dat de meeste schrijvers en andere geestenbezweerders ons slechts om den brode bang maken, en niet omdat ze zelf in hun onderwerp geloven. Natuurlijk helpt het bij het griezelen als je vatbaar bent voor geesten en hun verwanten. Velen van ons zijn dat tegenwoordig, getuige (volgens de flaptekst) de grote belangstelling voor een medium als Jomanda. Er wordt links en rechts weer heel wat afgeloofd.

Ik maak me dan ook sterk dat er in de literatuur van tegenwoordig genoeg over enge zaken geschreven wordt om onze fantasie doeltreffender op hol te doen slaan. Want helaas liggen de plaats en tijd waar de verhalen van belevingswereld af.

Wil zwarte kunst ons ook in deze tijd nog de stuipen op het lijf jagen, dan moet ze dat doen met moderner middeltjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden