Coronatelevisie

Veel opnames liggen stil. Wat krijgen we in het najaar dan te zien op televisie?

De opnames voor de tv-serie 'Swanenburg' waren al over de helft toen ze half maart stilgelegd moesten worden. Beeld Still: Mark de Blok.

Om te voorkomen dat we in het naseizoen uitsluitend naar herhalingen en talkshows zonder publiek kunnen kijken, bedenken tv-producenten creatieve plannen. De deelnemers van ‘First dates’ gaan gewoon wat verder uit elkaar zitten. Maar voor dramaseries zijn drastischer maatregelen nodig. 

Normaal is het een drukte van belang bij filmopnames. Mensen die kriskras door elkaar heenlopen: de catering die kopjes koffie uitdeelt, de visagist die iedereen nog snel een blos op de wangen kleurt en de geluidstechnicus die de laatste microfoons opspeldt.

Maar ja, dat kan niet meer. Door de anderhalvemetermaatregel zijn filmopnames een logistieke operatie met militaire precisie geworden. Iedereen heeft een vaste plek, koffie is nu zelfbediening en misschien zien de hoofdpersonen er iets minder florissant uit nu ze hun eigen make-up moeten doen. Van veel films en tv-programma’s liggen de opnames zelfs helemaal stil.

Vorige week kwam de Nederlandse film- en televisiesector met een plan hoe er verantwoord kan worden gefilmd. In opdracht van de Nederlandse Audiovisuele Producenten Alliantie en de Vereniging van Content Producenten bedacht een werkgroep onder leiding van Doreen Boonekamp, voormalig directeur van het Filmfonds, een protocol.  Boonekamp is blij dat de sector zo snel gezamenlijk met een werkbare oplossing kwam. “Het is heel positief dat dit kan, maar het onderstreept ook wat er aan de hand is.” 

Volgens Boonekamp gaan we de coronacrisis nog lang terugzien in het aanbod in bioscopen en op televisie. Het is niet waarschijnlijk dat we in het najaar uitsluitend naar herhalingen van oude Elfstedentochten zullen kijken, maar er zal in het najaar en in 2021 wel minder nieuw aanbod zijn, vreest ze. Sommige genres hebben er minder last van dan andere, maar zeker voor dramaseries en speelfilms is de crisis een probleem.

Acuut stoppen

Dat heeft producent Hanneke Niens van KeyFilm al ervaren. Niens – met haar film ‘De Tweeling’ uit 2002 sleepte ze een Gouden Kalf en een Oscarnominatie in de wacht – moest acuut stoppen met filmen toen halverwege maart de maatregelen van kracht werden, Ze was met haar team ruim over de helft van de opnames van de KRO-NCRV serie ‘Swanenburg’, een spannend familiedrama dat deze zomer zou worden uitgezonden.

Filmen in het ‘nieuwe normaal’ is prima mogelijk is, verwacht Niens, maar zeker in het begin, als alles nog onwennig is, zal het 20 tot 25 procent meer tijd kosten. Technici en decorbouwers kunnen bijvoorbeeld niet meer tegelijk aan een set bouwen, maar moeten om de beurt werken op een locatie. Dat vereist een strakke planning.

Een van de belangrijkste struikelblokken zijn de aanrakingen tussen acteurs. Hoewel programma’s waarin mensen dicht op elkaar staan nu vreemd aanvoelen, denkt Niens dat er binnenkort echt weer behoefte is aan films en programma’s waarin aanrakingen natuurlijk zijn. “Pas nu valt op hoe vaak we dat eigenlijk doen. Even een schouderklopje, een aai of een boks. Als we straks coronamoe zijn, moeten er ook weer gewone verhalen worden verteld, en dat is nu onmogelijk.”

Niet snotterig

Intieme scènes kunnen pas weer gefilmd worden, als de overheid acteurs onder de contactberoepen schaart. Een redelijk verzoek, stelt Boonekamp. “Het gaat om een beperkte en controleerbare groep mensen”. Om geloofwaardig te kunnen acteren moeten zij toestemming hebben om die anderhalve meter te overschrijden, onder voorwaarden. Zo moeten acteurs tijdens draaiperiodes hun sociale contacten beperken en wordt hun vooraf gevraagd of ze niet snotterig zijn.

Daarnaast wordt geadviseerd om deze beroepsgroep preventief te gaan testen, zodat de acteurs zich ook veilig voelen. “Het is begrijpelijk dat acteurs in deze tijd geen risico willen lopen bij intiem contact”, zegt producent Niens.

Een ander struikelblok is de financiering van producties. Verzekeraars weigeren op dit moment het risico op een pandemie te dekken. Als producties niet verzekerd zijn, kunnen financiers geen geld overmaken. Om producties vlot te trekken, vraagt de audiovisuele sector de overheid om een bijdrage aan een garantiefonds.

Als we in 2021 niet alleen herhalingen willen zien, is het belangrijk dat de productie weer op gang komt, zegt Niens. “De mensen in dit vak zijn doorgaans gepassioneerd met hun werk bezig, we willen gewoon door.”

The Voice Kids: geen liveshow

Bij grote shows als ‘Ik hou van Holland’ en talentenjachten is het publiek een belangrijk deel van het programma. Programmamakers denken nog na hoe dat in de toekomst eruit gaat zien. Voor de finale van ‘The Voice Kids’ op 5 juni is alvast een alternatief bedacht. Dit jaar wordt dat niet de gebruikelijke liveshow, maar zijn optredens vooraf opgenomen zonder publiek. Beau van Erven Dorens maakt in zijn talkshow, die wel live is, de uitslag bekend.

Goede Tijden, Slechte Tijden: het seizoen stopt eerder

Eerder besloot RTL de opnames van ‘Goede Tijden, Slechte Tijden’ voorlopig stil te leggen in verband met het nieuwe coronavirus. RTL probeerde de voorradige uitzendingen uit te smeren over een langere periode, maar het seizoen eindigt nu toch een paar weken vroeger dan gepland, op 28 mei. Inmiddels zijn er wel plannen om weer te gaan filmen.

First Dates: geen hand op de schouder

Het programma ‘First Dates’ van BNNVara draait primair om romantiek. Is het wel mogelijk om de vonk te laten overslaan als de deelnemers ver uit elkaar zitten? Volgens de woordvoerder is dat geen probleem. “Misschien wordt het verlangen juist wel groter als je afstand moet bewaren.”

Volgende maand beginnen de opnames weer en daar is goed over nagedacht. Zo is de set omgebouwd, zodat barman Victor meer ruimte heeft. De krukken, stoelen en tafels staan wat verder uit elkaar en ook de keuken is ruimer opgezet. “En gastheer Sergio zal geen hand meer op de schouder van een kandidaat leggen als hij hem of haar naar de bar begeleidt.”

Alleen over het laatste shot, waarin de kandidaten naast elkaar op een kruk vertellen of ze elkaar nog eens willen zien, wordt nog nagedacht. “Misschien moet daar plexiglas tussen, of we proberen het zo in beeld te brengen dat het lijkt alsof ze naast elkaar zitten.”

Bed & breakfast: opnames al afgerond

Omroep Max is alweer op zoek naar kandidaten voor het programma ‘Bed & Breakfast’, maar de afleveringen voor het komende seizoen zijn al afgerond en die worden gewoon uitgezonden. De opnames voor het seizoen 2021/2022 zijn nog ver weg en hoe die eruit gaan zien is onduidelijk.

Heel Holland Bakt: niet meer samen een hapje

Ook voor het populaire Max-programma ‘Heel Holland Bakt’ is al nagedacht over aanpassingen, zodat de opnames kunnen doorgaan. Zo worden de werkbanken groter gemaakt en worden ze verder uit elkaar geplaatst. En de hygiëneregels worden strikter toegepast: nog meer handen wassen en vaker ontsmetten.

Daarnaast zullen juryleden Janny en Robèrt niet meer samen een hapje nemen van de taarten, maar om de beurt. En uiteraard op gepaste afstand van elkaar.

‘Op gepaste afstand’: een film in en over de coronatijd

Hoe het is om een film te maken volgens de richtlijnen van het RIVM? Daar weet regisseur Jon Karthaus inmiddels alles van. In een klein team draaide hij in drie weken de korte speelfilm ‘Op gepaste afstand’ in elkaar. De film speelt zich af op de eerste dag na de historische speech van premier Rutte en is, inderdaad, gemaakt in coronatijd.

De straten van een leeg Tilburg zijn het decor van het liefdesverhaal. “Een bijzondere plek, omdat daar ook het eerste coronageval was”, zegt Karthaus. De film werd gedraaid voor er een protocol was en dus ‘was het wel pionieren’. Het verhaal gaat over Ilias (Tibor Lukács) die de hond uitlaat van een zieke buurvrouw. In het park treft hij Eef (Noortje Herlaar), een andere buurvrouw die op weg is naar haar vader met een tas boodschappen.

Al snel slaat de vonk over en samen wandelen ze door de lege stad. Onderweg bespreken ze de vragen die iedereen zeker in het begin van de lockdown bezighielden. Kun je wel bij je ouders langs? Werk je thuis? En: ‘Wat een klotezooi’.

Vooral de scène waarin Eef de boodschappen aflevert bij haar vader, gespeeld door Huub Stapel, is herkenbaar en ontroerend. Zijn vrouw is opgenomen in het ziekenhuis en hij staat verslagen in zijn voortuintje. Zijn dochter hangt de boodschappen aan het tuinhekje en op afstand maken ze een ongemakkelijk praatje. Een fijne knuffel zit er niet in.

Om de film te kunnen maken werd nauw samengewerkt met de GGD, de gemeente Tilburg en het RIVM. Er werd een plan bedacht met cirkels, hesjes en badges. De binnenste kring bestond uit de cameraman en de acteurs, de tweede kring uit technici en geluidsmensen, en zo verder. Een zeer belangrijke rol was weggelegd voor een social-distancing-manager die met een zwart-geel geblokte balk van anderhalve meter de crew bij de les hield.

In drie draaidagen werd 25 minuten film gemaakt. “Tijd was onze grootste vijand”, zegt Karthaus. Bij de buitenopnames ging het nog wel, maar de set die werd gebouwd in een kroeg was complex. Technici en decorbouwers moesten om de beurt werken. “Eerst de ene ploeg erin en pas als die klaar was kon de volgende. We bleven maar om elkaar heen draaien.”

Karthaus noemt de opnames een ‘fijne testcase’. En hij is tevreden over het eindresultaat, “zeker gezien de onmogelijke kaders waarbinnen we moesten werken”.

Op gepaste afstand’ is sinds vorige week gratis te zien op streamingdienst Pathé thuis.

Lees ook:

Het coronavirus brengt een uitbarsting van creativiteit bij tv-makers, schrijft tv-columnist Maaike Bos, maar het wordt ook zoeken naar de parels tussen alle corona-televisie, schrijft tv-columnist Renate van der Bas.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden