InterviewKlaas Knooihuizen

‘Veel mensen vinden dé relatie het toppunt, ik heb dat niet’

Klaas Knooihuizen.Beeld Mark Kohn

Klaas Knooihuizen schoof zijn debuutroman jaren voor zich uit, tot hij zeker wist dat hij het kon. Het resultaat is een uitstekend geschreven, luchtig verhaal over de angst voor vergankelijkheid, met een paar magisch-realistische momenten.

‘Er is geen ontkomen aan’, zegt Antwan tegen het hondje waarop hij babysit. ‘Het systeem heeft ons in zijn macht’. Hij heeft net op een billboard gelezen dat gele kleren hip zijn, terwijl hij zelf een geel T-shirt aan heeft. Blijft hij het dragen, dan denken mensen dat hij de mode volgt. Maar trekt hij het uit, dan laat hij zich beïnvloeden – en daar heeft hij een hekel aan.

Antwan, de hoofdpersoon van Klaas Knooihuizens debuutroman ‘Geel is de kleur van de zomer’, is 39 jaar oud, single, en al twee decennia huis-dj van de afgeleefde kroeg waar hij sinds zijn studententijd draait. Aan het begin van het boek past hij op Avila, de West Highland white terrier van zijn ex-baas. De licht absurdistische plot komt op gang wanneer het hondje op noodlottige wijze verongelukt. Maar even belangrijk zijn Antwans herinneringen aan het jaar daarvoor, toen hij zijn monotone leven toch maar eens probeerde op te schudden met een baan en een vriendin, die allebei niet lang stand hielden.

Op een zonnige middag in het Amsterdamse Oosterpark vertelt Knooihuizen in hoeverre hij lijkt op zijn opstandige, onvolwassen en weinig ambitieuze protagonist.

U draagt een geel T-shirt, is dat met opzet?

Ja, ik dacht als je echt niks kan verzinnen, dan kun je daarmee beginnen.”

Hoeveel van u zit er in de hoofdpersoon?

“Ik ben bij mezelf begonnen. Het is een man van mijn leeftijd die in Amsterdam woont. Door bepaalde dingen uit te vergroten en andere weg te laten, heb ik geprobeerd zo ver mogelijk van mezelf te geraken. Maar ik wilde het mezelf ook niet té ingewikkeld maken. Als je gaat schrijven over een kleuter, een paard of een vrouw van zeventig, sta je er zover vanaf, dan leg je de lat voor een debuut denk ik te hoog.”

Antwan legt de lat behoorlijk laag. Is hij banger om te falen of om te slagen?

“Hij vindt het zeker comfortabel niet te hoeven presteren. Daar zit wel enige faalangst. Als hij bang is om te slagen, is dat hooguit omdat je dan nieuwe doelen moet stellen, waardoor weer een kans ontstaat om te falen. Hij houdt denk ik van de wetenschap dat hij zijn doelen zou kúnnen bereiken. Als dj zou hij best op grotere festivals kunnen staan en meer geld kunnen verdienen. Maar hij zegt tegen zichzelf dat hij dat niet hoeft te bewijzen. Misschien is hij ook wel bang om verder vooruit te kijken dan morgen.

“Dat heb ik deels ook. Ik stel mezelf doelen, maar op een termijn die vrijwel zeker haalbaar is. Ik debuteer nu op mijn 39ste, terwijl ik twaalf jaar geleden al bedacht dat ik een roman wilde schrijven. Ik heb wel eens een poging gedaan van een of twee dagen, maar dan stopte ik weer omdat ik de lat die ik voor mezelf legde nog niet kon halen.

“Ik schreef wel veel losse dingen, voor de krant bijvoorbeeld, en voor blogs. Op die manier ben ik steeds beter geworden, totdat ik zeker wist dat ik een roman kon schrijven. Buiten het schrijven ben ik trouwens echt geen perfectionist. Ik wielren sinds twee jaar en het boeit met niet hoe hard ik daarbij ga. En ik speel al tien jaar piano, ben totaal niet getalenteerd, dat interesseert me ook niet.”

De protagonist neemt niet alleen de tijd, hij blijft hangen in een soort studentenbestaan. Is hij banger voor ouderdóm, of ouderscháp?

“Allebei. Voor ouderschap omdat hij bang is voor verantwoordelijkheid. Een gezin, denkt hij, daar zit je de rest van je leven aan vast. Elke dag dezelfde partner en dezelfde kinderen. Hij wil de vrijheid hebben op elk moment zijn leven radicaal om te gooien. De ironie is natuurlijk dat hij juist dat nooit doet.

“Hij heeft niet zo goed in de gaten dat het leven langer lijkt als je zoveel mogelijk verschillende dingen doet. Deze lockdown lijkt in een flits voorbijgegaan, omdat elke dag hetzelfde is, maar als je op de eerste dag van een vakantie wakker wordt, lijkt de trein of het vliegtuig een eeuwigheid geleden.

Beeld Mark Kohn

“Maar door aan iets nieuws te beginnen, sluit je ook af waar je mee bezig bent. Hij is zeker bang voor de dood, en voor ouderdom, omdat dat onafwendbaar is. Op zijn 20ste was hij waarschijnlijk bang om 25 te worden, en op zijn 25ste  zal hij hebben gedacht dat het leven bij 30 echt voorbij is – veel mensen hebben denk ik weleens zoiets gevoeld. Waarschijnlijk is hij op zijn 65ste ook nog best gelukkig, maar als hij daarover nadenkt, voelt hij er een enorme angst voor.”

Was Antwans verhaal niet net zo goed te vertellen zonder dat avontuur met het hondje?

“Zeker, maar dan werd het een navelstaarderig boek over zijn binnenwereld. Literatuur is voor mij meer dan in iemands hoofd zitten. Die luchtige momenten waarop Antwan met een hond door de stad loopt en mensen tegenkomt, maken het verhaal leuker. Het ging mij niet eens zozeer om een plot, maar wel dat er bepaalde haast magisch-realistische momenten voortkomen uit het hondjesverhaal. Zo is er een nachtelijke scène met Antwan en een politieagent, die vrij absurd is. Hoe ze tegen elkaar praten, dat zijn een soort essays die ze afsteken.”

Hij vertelt die agent over zijn ex-vriendin. Hij is bang dat zijn relatie tot vrouwen cultureel beïnvloed is. Waarom vindt hij dat erg?

“Hij wil graag autonome keuzes maken. In reclame is het heel duidelijk dat je gemanipuleerd wordt. Maar het gebeurt natuurlijk ook in de maatschappij. Zijn ouders zijn heel blij wanneer hij eindelijk een vriendin heeft, terwijl hij nog niet weet of hij er gelukkig mee moet zijn. Hij vindt het vervelend dat zijn autonomie op die manier verstoord wordt, dat hij er rekening mee moet houden wat andere mensen denken en vinden. Hij ziet de maatschappij en reclame als twee krachten die op hem inspelen.”

Kent u die druk uit uw eigen omgeving?

“Valt wel mee. Mijn ouders leggen hun eigen idee over het huwelijk niet op aan hun kinderen. Maar vrienden van mij en van m’n ouders reageren wel zo. Veel mensen vinden dé relatie het toppunt in het leven. Ik heb dat zelf dus niet – dat komt best wel overeen met het boek.

“Het kan vervelend zijn als je afwijkt en daar voortdurend op aangesproken wordt. Dat mensen als je dan een date hebt heel enthousiast: ‘En, was het wat?’ vragen. Al leer je er ook mee omgaan. Antwan zit er wel wat meer mee dan ik. Ik vind het vooral opmerkelijk dat de maatschappij is zoals zij is, en dat normen en waarden in andere landen anders kunnen zijn. In bepaalde landen is polygamie normaler dan in Nederland. Daar wordt hier denk ik toch op neergekeken.”

Klaas Knooihuizen (1980) groeide op in Westerbork, Drenthe. Hij studeerde sociale geografie in Groningen en ging vervolgens schrijven voor het gratis muziektijdschrift LiveXS, waar hij later eindredacteur werd. Als popmuziekjournalist schrijft hij onder andere voor Trouw, Vice en OOR. Hij schreef eerder twee verhalenbundels (in 2015 en 2017).

Lees ook:

Florian Schneider 1947-2020: een niet te overschatten muzikale erfenis

Van Armin van Buuren tot David Bowie; de invloed van Kraftwerk op de popmuziek is moeilijk te overschatten. Het in memoriam van Klaas Knooihuizen voor medeoprichter Florian Schneider.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden