Review

Vatbaar en weerloos

Jongens die hun buit aan munitie bekijken, een meisje dat bij een sportfestijn als prijs een portret van Hitler krijgt, jongetjes met oefengranaten tussen de broekriem; vandaag verschijnt er opnieuw een fotoboek over de Tweede Wereldoorlog met dit keer onder andere als thema Kinderen.

De Jodenvervolging, de hongerwinter en de concentratiekampen - voor veel mensen zijn dat bij uitstek de iconen van de Tweede Wereldoorlog. Hoe het dagelijks leven er tijdens de bezetting uitzag, hoe je bestaan er uitzag wanneer je in die tijd kind was, daarvan is het beeld minder scherp.

'Het 40-45 boek', een uitgave van het Nederlands instituut voor oorlogsdocumentatie (Niod) die vandaag officieel verschijnt, moet die witte plekken in de visuele geschiedenis inkleuren. Het Niod bezit een gigantische collectie foto's. De eerste directeur van het instituut, dr. L. de Jong, riep de Nederlanders al op 8 mei 1945 op om foto's, hoe amateuristisch ook, af te staan.

Die verzameling is sindsdien aangegroeid tot 130 000 stuks. Daarvan zijn er nu door twee Niod-historici, Erik Somers en René Kok, opnieuw vijfhonderd bijeengebracht. Opnieuw, want sinds 1986 brachten Somers en Kok vijf keer eerder een boek met Niod-foto's over de Tweede Wereldoorlog uit. 'Het 40-45 boek' komt in aanmerking voor de bijnaam De draagbare oorlog, want het is een klein en handzaam boek geworden.

Van de tien thema's (Strijd, dagelijks leven, collaboratie, verzet en terreur, enzovoort) volgens welke de foto's gegroepeerd zijn, is het thema Kinderen misschien wel het meest bloedstollend, omdat ze zowel laten zien hoe de vatbaarheid van kinderen voor een ideologie kan worden geëxploiteerd, als hoe weerloos kinderen zijn tegen de verschrikkingen van oorlog en bezetting.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden