null Beeld

CoronataalTon den Boon

Van wuhanshake tot vaccinwappies - coronataal zal ons vocabulaire nog lang beïnvloeden

Gewoonlijk is de jaarlijkse woordenaanwas gevarieerd en hebben de neologismen ­betrekking op de meest uiteenlopende zaken, zoals economie, technologie, politiek, het dagelijks leven, toerisme en ­entertainment. Dat was het afgelopen jaar wel anders. Sinds eind ­februari 2020 oogt de uitbreiding van onze woordenschat als een monocultuur.

Al een jaar lang heeft het overgrote deel van onze nieuwe woorden namelijk betrekking op het vermaledijde virus (wuhanvirus, wildedierenvirus, SARS-CoV-2), de ziekte die daardoor veroorzaakt wordt (corona, covid, covidtenen, postcovidsyndroom), de lockdown in al zijn gedaanten (intelligente lockdown, jojolockdown), de ziektepreventie (elleboogniezen, kuchscherm, plexiglassamenleving), de emoties eromheen (hoest-, nies- en winkelschaamte), de anderhalvemetersamenleving, de testsamenleving, de race naar het vaccin (vaccindiplomatie, -nationalisme) en de langverwachte exit uit de lockdown (coronadashboard, test- en prikstraat, prikpas).

Tussendoor had de samenleving dan ook nog eens last van virus- en vaccinwappies die achter de pandemie, pardon plandemie, een heus complot zien: the Great Reset!

Duizenden prozaïsche woorden

En dan te bedenken dat het woord coronapandemie pas op 26 februari 2020 zijn debuut in een Nederlandse krant maakte. Nog geen half jaar later hadden we al een coronawoordenschat met duizenden prozaïsche woorden van het type corona-app en zelfsurveillance, met Engelse leenwoorden als social distancing, maar ook met speelsere talige vondsten als coronakilo’s, leunstoelviroloog, pandemiepuppy, quarantinderen (tinderen terwijl je in quarantaine zit) en raamvisite.

Zijn die nieuwe woorden en uitdrukkingen van ‘het nieuwe normaal’ niet meer dan een rimpeling in onze taalgeschiedenis waarvan de sporen snel weer zijn uitgewist? Of zal de coronapandemie onze woordenschat veel langer beïnvloeden?

Dat laatste valt te vrezen: duidelijk is dat het coronavirus – al dan niet in gemuteerde vorm – voorlopig niet verdwijnt, waardoor testen, vaccineren, het behandelen van (post)coronapatiënten én de afstandssamenleving nog wel even zullen blijven zorgen voor nieuwe woorden, waarvan een deel ongetwijfeld zal beklijven. Onze coronawoordenschat is dan ook nog volop in ontwikkeling.

Ton den Boon heldert grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u op in de dagelijkse rubriek Taal. Dat doet hij samen met Peter-Arno Coppen. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden