null Beeld
Beeld

BoekrecensieVerhalen

Van verhalenverteller Mauk Westerman Holstijn gaan we nog veel horen

Debutant Mauk Westerman Holstijn heeft het wonderbaarlijke vermogen om dingen dóór te denken tot ze even krankzinnig als dreigend worden.

Rob Schouten

Het debuut van Mauk Westerman Holstijn (1997), Een meedogenloos gehoor, negen korte verhalen, is bijzonder veelbelovend. Het korte verhaal is al jarenlang uit de mode, al zijn er pogingen om het genre tot nieuw leven te wekken met bijvoorbeeld de Biesheuvelprijs voor korte verhalen. Maar Westerman Holstijn trekt zich daar niks van aan. Uitgekiend en met bravoure schrijft hij zijn verhalen; geen kleine huiselijke tafereeltjes met een lichte clou, maar hallucinerende producten van opperste verbeelding. Veel van zijn verhalen hebben iets nachtmerrie-achtigs, waarmee de schrijver zich een verre ­nazaat van E.T.A. Hoffmann en Edgar Allan Poe toont.

Het eerste en langste verhaal, ‘De geboorte-akte’, zet direct de toon: er wordt een baby geboren die letterlijk de reïncarnatie van een middelbare man blijkt te zijn. Ik zeg letterlijk omdat het kind helemaal geen baby-achtige trekjes vertoont maar al snel begint te spreken en volwassen begint te worden, tot op een zeker moment het verschil tussen de bedoelde baby en de gereïncarneerde volwassene niemand meer opvalt.

Een voortwoekerende invasieve plant

Het ad absurdum doordenken van bestaande ideeën vormt de grondslag van veel van deze verhalen. Het slotverhaal ‘Het kruid en de zin’ bijvoorbeeld gaat over een bioloog die wordt geconfronteerd met een voortwoekerende invasieve plant, die zich door niets laat beteugelen maar die ­tegelijkertijd een sap produceert dat een euforische roes bij de ­gebruikers veroorzaakt, zodat de ondergang der mensheid gelijk op gaat met zijn opperste geluk.

In een ander verhaal, ‘Het schip’, scheert een ten dode opgeschreven kankerpatiënt op een paraglider zo dicht langs een auto dat de bestuurster van de brug rijdt, en zwaar­gewond op een schip belandt, waar de schuldige vlieger vergeefs naar hulp voor haar zoekt.

Het zijn bizarre gedachtekronkels maar met grote overtuigingskracht uitgevoerd. In een ander verhaal, ‘Nattigheid’, druipt de hele wereld van het vocht, terwijl in het titelverhaal een jongeman wordt neergezet die last heeft van een meedogenloos gehoor, dat alle mogelijke oneffenheden in geluiden registreert tot hij, gek geworden, met de punt van een waterpijp, zijn gehoor doorboort.

Mauk Westerman Holstijn. Beeld  Emmy Scheele
Mauk Westerman Holstijn.Beeld Emmy Scheele

Ook de onvermijdelijke dystopie ontbreekt niet: ‘Claustrofiel’. In de nieuwe wereld wonen mensen zo dicht op elkaar dat hun lichaamswarmte voor de centrale verwarming zorgt. Een van hen, een schrijver, houdt het niet langer uit en giet dodelijk bleekmiddel in het systeem.

De producten van Westerman Holstijns fantasie zijn in diepste zin het resultaat van een doordraaiende logica. Ze ontregelen onze menselijke maat en laten een mogelijke wereld zien die, als je er goed over nadenkt, eigenlijk heel dichtbij komt. Deze jonge schrijver heeft het wonderbaarlijke vermogen om dingen dóór te denken tot ze even krankzinnig als dreigend worden.

Vertellend vermogen

In verhalen als deze voert niet stijl de boventoon maar vertellend vermogen. Eigenlijk moet de stijl het verhaal vooral niet in de weg zitten. Westerman Holstijn begrijpt dat maar al te goed. Hij hanteert een no nonsense ­manier van schrijven die de droomachtige, visioenachtige kanten van zijn fantasieën des te scherper doen uitkomen. Een zeker cynisme is hem daarbij niet vreemd, bijvoorbeeld als hij het arbeidsethos van de bioloog beschrijft: ‘Ik had de tijd van zoeken achter me gelaten en was in dienst getreden bij de overheid. De reputatie van middelmatigheid en het air van algemene desinteresse bevielen me zeer.’

Geen twijfel mogelijk, van Westerman Holstijn gaan we in de toekomst meer horen.

null Beeld

Mauk Westerman Holstijn
Een meedogenloos gehoor
Querido; 184 blz. € 18,99

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden