Taal Ton den Boon

Van poldertaliban tot alfabetmensen: de beladen persoonstyperingen van het afgelopen decennium

Welke ontwikkelingen hebben onze woordenschat het afgelopen decennium verrijkt? Klimaatverandering natuurlijk, de bestrijding daarvan en de introductie van technologische ontwikkelingen zoals de sociale media. Daarnaast heeft onze neiging mensen in hokjes in te delen opvallend veel neologismen opgeleverd.

Zo is het gewoon geworden de politieke richtingen links en rechts te voorzien van suggestieve toevoegingen. Dat leidde tot samenstellingen als boosrechts (rechts zoals boze blanke mannen zijn) en deug-links (links zoals mensen zijn die vinden dat zijzelf wel, maar veel anderen niet deugen), maar ook bruin- of guurrechts (rechts dat neigt naar fascisme) en laflinks of wegkijklinks (links dat geen oog heeft voor problemen van de multicultisamenleving).

Daarnaast zijn er tal van schertsende of neerbuigende persoonstyperingen in zwang geraakt op het gebied van religie, activisme, gender en seksualiteit, van poldertaliban (fundamentalistische christenen) tot Groene Khmer (extreme milieuactivisten) en van feestchristen en ramadanmoslim (christen of moslim die alleen rond feestdagen nog aan zijn geloof doet) tot regenboog- of alfabetmensen (lhbtiq+’ers).

Zelfs huis-tuin-en-keukentyperingen als goedmens (iemand die er prat op gaat te deugen) en bakfietsmoeder (progressieve stadsbewoonster die haar kinderen per bakfiets naar school brengt) hebben soms een venijnige gevoelslading en zijn in feite stereotyperingen.

Verbindend zijn zulke woorden in elk geval niet, maar dat past wel bij een tijd waarin groepen mensen soms behoorlijk tegenover elkaar staan.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon.
Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden