Van Gogh zat ernaast, Mesdag maakte wél een foutje

Panorama Mesdag. Beeld ANP

Het enige dat er aan dit schilderij mankeert, is dat er niets aan mankeert, schreef Vincent van Gogh na een bezoek aan Panorama Mesdag in 1881, het jaar waarin de verf droogde. Had de kunstenaar zonder oor nog geleefd, dan had hij nu vast in zijn vuistje gelachen. 

Want Hendrik Willem Mesdag blijkt wel degelijk een fout te hebben gemaakt op het grootste doek van Nederland. 

Zondag opent in Den Haag ‘Vanaf het hoogste punt: landmeten in Mesdags tijd’ in Panorama Mesdag. Naar aanleiding van die expositie namen studenten van de TU Delft het schilderij van 14 meter hoog en 120 meter breed onder de loep. Wat werd duidelijk? De Haagse kunstenaar en kunstverzamelaar is bij het schilderen van Scheveningen een stuk van tien graden vergeten, wat neerkomt op drie meter doek.

Schildersezel

De studenten maten en rekenden, maar het lukte niet om de plek te vinden waar Mesdag zijn schildersezel had neergezet. En dat terwijl de bollebozen de coördinaten van elf vuurtorens, kerken en andere hoge gebouwen in het vizier hadden, die er 138 jaar geleden ook al waren en op het Panorama zijn te zien. Hoe kon dat? Alle mogelijkheden sloten ze uit, tot er nog maar eentje overbleef: Mesdag maakte een misser. De wetenschappers vermoeden dat de schilder met een paar gebouwen of afmetingen heeft geschoven, mogelijk zelfs bewust.

Het Panorama is rond. Als drie meter wordt vergeten, moet dat dus elders worden goedgemaakt. Ergens op het doek, waaraan Mesdag vier maanden lang met hulp van andere kunstenaars werkte, is drie meter ‘te veel’ geschilderd: het werk is daar als het ware opgerekt. Dat uitgesmeerde stuk ligt in het noordoosten van Scheveningen. Het vergeten deel is minder gortig: de gemiste meters liggen op de Noordzee.

Lees ook:

De storm van 1894 die Scheveningen veranderde

Museum Panorama Mesdag blikt terug op de storm van 1894, die de aanleg van de Scheveningse haven deed versnellen. Voor sommigen een droom, voor de kleine vissers het einde van hun bestaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden