Still van de documentaire 100UP Beeld
Still van de documentaire 100UP

InterviewHeddy Honigmann

Van diëten hebben ze nog nooit gehoord. Heddy Honingmann portretteert 100-jarigen op innemende wijze

Met 100UP maakte documentairemaakster Heddy Honigmann een innemende verzameling portretjes van 100-plussers. Vitale mensen met een twinkeling in de ogen. Een woord als ‘dieet’ valt geen een keer, ‘levensplezier’ des te vaker.

Een stille Noorse die voor haar schapen zorgt. Een New Yorkse seksuologe die af en toe nog cliënten ontvangt. Een Peruaanse arts die nog dagelijks in een ziekenhuis te vinden is. 100UP volgt mensen die met zoveel energie ’s ochtends uit bed komen, dat je je niet kunt voorstellen dat ze al een ruime eeuw op de wereld zijn.

Heddy Honigmann (69) is zelf een eerbiedwaardige senior in de Nederlandse filmwereld. In veertig jaar maakte ze evenzoveel documentaires, waaronder Metaal en melancholie, O Amor Natural en de met een Gouden Kalf onderscheiden Crazy en Forever.

Voor dit gesprek is ze per rolstoel het stille Amsterdamse filmtheater Ketelhuis binnengereden. Met ijskoude cola en gemengde nootjes zit ze er opgewekt, bedachtzaam sprekend, bij.

Heddy Honigmann Beeld
Heddy Honigmann

Is 100 jaar worden een grootse gebeurtenis?

“Dat denk ik wel. Het wordt in elk geval groots gemaakt. De burgemeester komt op bezoek, dat is een internationale traditie: je betekent iets voor de samenleving. Niet voor iedereen is het leuk, maar als het eenmaal gebeurt, is het wel een speciaal moment. Het is een bijzondere grens die je overgaat, net als 50.”

In uw film zien we geen honderdplussers die levensmoe en eenzaam zijn en worstelen met fysieke beperkingen, maar juist energieke mensen. Zijn uw hoofdpersonen blij met het leven?

“Blij ... Ik zou zeggen tevreden, nog altijd enthousiast. Niet dat ze elke dag met serpentines lopen te gooien, maar ze hebben een soort vrolijkheid in het oud worden. Zoals de vrouw die graag 106 wil worden: als je eenmaal 105 bent, dan wil je ook 106 halen. Mooi ook dat sommigen nog zo geëngageerd zijn, bezorgd over insecten en dieren bijvoorbeeld. Of de Nederlandse Hans Maier die op zijn honderdste nog druk is met de wereld verbeteren.

“Ik heb dat niet altijd begrepen hoor, tijdens het maken van de film. Dit zijn mensen die zoveel hebben meegemaakt: kleine en grote hobbels in het leven, ze hebben liefdes gekend en partners verloren, ziektes gehad, sommigen hebben hun kinderen overleefd. Dat vind ik moeilijk voor te stellen: als mijn zoon, inmiddels 40, zou overlijden, zou een deel van mijn leven zinloos worden denk ik.”

Uw hoofdpersonen vormen een inspirerend groepje levensveteranen. Hoe selecteerde u deze mensen?

“Dat doe ik vrij intuïtief. In mijn achterhoofd had ik de vraag: zouden ze het goed met elkaar kunnen vinden? Ik vind het fascinerend om te zien hoe mensen overleven, hoe doen ze dat? Hun energie werd voor mij een soort voedsel, waardevol voor mijn eigen moraal. Ik ben nu bijna 70 en denk af en toe: hoelang nog? Tien, vijftien jaar? Als je ouder wordt, komt het idee van de dood toch vaker voorbij, het is onvermijdelijk. Als kwalen erger worden, heb je er dan nog zin in? Ik heb MS en veel last van vermoeidheid. Maar: ga ik iets moois doen, zoals een film maken, dan leef ik helemaal op. Tijdens het filmen voel ik me tien keer gezonder dan op andere momenten.”

U filmde mensen in stilte en rust, maar ook de New Yorkse Shirley Zussman die, mooi gekleed, met de rollator naar Starbucks om de hoek wandelt. Zo ongezond voor de mens is het grotestadsleven kennelijk niet.

“Over Shirley, een sekstherapeute, las ik een artikel. Daarna ben ik voor haar zo snel mogelijk naar New York gegaan. Ik móést haar in de film hebben, ik was zo bang dat ze voortijdig zou overlijden. Ja, een galante vrouw, leuk hè. Een grote stad leeft ook zélf, die houdt niet op. Je kunt van alles doen, een stad kan je levensplezier enorm voeden. Maar er is natuurlijk ook de andere kant: je kunt er heel eenzaam zijn.”

 Still van de documentaire 100UP Beeld
Still van de documentaire 100UP

Eerder in uw carrière maakte u ook fictie, zoals de korte film ‘Uw mening graag’ en de lange speelfilm ‘Hersenschimmen’. Toch ligt uiteindelijk het zwaartepunt bij documentaire. Werd dat een steeds logischer keuze?

“Ja, ik ben alleen maar nieuwsgieriger geworden naar mensen. Personages die je zelf creëert, die ken je. Jij hebt opgeschreven wat ze gaan doen en zeggen. Overigens heb ik onvergetelijke ervaringen met acteurs als Joop Admiraal in Hersenschimmen en Johanna Ter Steege in Tot ziens: wat die hebben toegevoegd aan hun papieren personages, dat was enorm. Ik kon zo genieten van alle kleine dingetjes waar ze mee aankwamen.

“Bij mensen die je niet kent, gebeurt dat vanzelf. Ik weet nauwelijks meer van ze dan dat ze hebben gezegd: ‘ja, kom maar filmen’. Vervolgens word ik voortdurend verrast. Neem de New Yorkse stand-upcomedian in 100UP. Ik vond het leuk om te ontdekken dat hij ook echt een grappenmaker is: hij maakt graag anderen vrolijk. Zag hij mij glimlachen, dan werd zijn lach nog groter. Zijn taak in het leven is mensen laten ­lachen.”

Kijken naar mensen is uw taak gebleken. Was u in het bijzonder verguld met de ­onderscheiding, in 2006, van het Humanistisch Verbond, voor ‘het streven naar humanisering van de samenleving’?

“Dat was een mooie prijs om te krijgen, ja. Die past ook wel bij mij. Ik ben helemaal niet geïnteresseerd in slechte mensen. Kwaaie jongens, nare mannen, ze boeien me niet. Ik snap weinig van al die true crime-series waar zoveel mensen aan verslingerd zijn. Mensen die met open armen en een glimlach leven vind ik veel leuker.”

Bent u bezig met een nieuwe film?

“Ik wil een film maken over zoenen. De romantische zoen. Je eerste is onvergetelijk. Ik herinner me niet wie het was, maar wel het gevoel: de zachte huid van een ander ­tegen de jouwe. Zoenen in allerlei levensfasen. Mensen die elkaar hun eerste zoen hebben gegeven. En de laatste zoen.”

Wie is Heddy Honigmann?

Heddy Honigmann (1951) werd geboren in Peru en studeerde film in Rome. Sinds 1978 woont en werkt ze in Nederland. Haar internationale achtergrond klinkt door in haar werk, waarin ze uiteenlopende onderwerpen verbeeldt.

Zo filmde ze het leven van de armste inwoners van Lima (El Olvido – De vergetelheid). Haar documentaire O Amor Natural gaat over de erotische poëzie van de Braziliaanse dichter Carlos Drummond de Andrade.

Maar ook de herinneringen van Dutchbat-soldaten, het geheim van een gelukkig huwelijk en het leven van kassameisjes in Amsterdam-West hadden haar belangstelling. Voor Buddy (2019) ­verdiepte zij zich in de bijzondere band tussen hulphonden en hun baasjes.

100UP is vanaf 10 juni in de filmtheaters te zien.

Lees ook:

Het varken Gunda is slimmer dan u

De Russische regisseur Victor Kossakovsky maakte met ‘Gunda’ een beeldschone film over een varken, en wist zelfs Joaquin Phoenix te verbluffen. Vanaf 17 juni in de bioscoop.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden