Russische agressie

Valery Gergjev is per direct niet meer welkom bij zijn orkesten in München en Rotterdam

Valery Gergjev werd meerdere malen onderscheiden door zijn vriend Vladimir Poetin. Beeld AP
Valery Gergjev werd meerdere malen onderscheiden door zijn vriend Vladimir Poetin.Beeld AP

Zou Valery Gergjev zich nog uitspreken tegen de oorlog die zijn vriend Poetin startte? Dat deed hij niet. Orkesten in Rotterdam en München verbraken daarom vandaag alle banden met de maestro.

Peter van der Lint

Het ultimatum verliep. De Münchner Philharmoniker had bij monde van de burgemeester chef-dirigent Valery Gergjev tot 1 maart gegeven om met een stellingname tegen de oorlog in Oekraïne te komen. Het bleef stil. Er werd zelfs helemaal niets meer van de Russische maestro vernomen sinds hij vorige week vrijdag met de staart tussen de benen moest vertrekken uit New York. Daar zou de persoonlijke vriend van Poetin in de Carnegie Hall drie concerten leiden van de Wiener Philharmoniker.

Burgemeester Dieter Reiter van München, zusterstad van Kiev, voegde de daad bij het woord en ontsloeg Gergjev dinsdagmorgen per direct. Gergjev was in München chef-dirigent vanaf september 2015.

Het Rotterdams Philharmonisch Orkest, waar Gergjev chef-dirigent was van 1995 tot 2008, verbrak een paar uur later alle banden met de maestro. Vanaf 1996 werd in Rotterdam jaarlijks het Gergjev Festival gehouden. Ook dat houdt na meer dan een kwart eeuw op te bestaan. De leiding van het Rotterdamse orkest had gisteravond persoonlijk contact met Gergjev. Tijdens dat gesprek bleek de kloof onoverbrugbaar.

Eerder had ook de burgemeester van Milaan Gergjev al laten weten dat hij niet meer welkom is in de Scala. Het Verbier Festival in Zwitserland, waarvan de Rus artistiek leider is, deed hem eveneens in de ban.

De Russen zijn in het Westen nergens meer welkom

De zo succesvolle internationale carrière van de 68-jarige Gergjev lijkt voorgoed voorbij. In het eigen Rusland zal hij zijn carrière kunnen voortzetten bij het Mariinsky Theater in Sint-Petersburg. Steeds opnieuw kreeg hij daar van Poetin een mandaat om het leiderschap van het historische operahuis voort te zetten. En hij kreeg geld voor het bouwen van een nieuwe concertzaal en een nieuw operatheater. Gergjevs veelvuldige, internationale concertreizen met het gerenommeerde orkest van het Mariinsky Theater zijn nu ook allemaal van de baan. De Russen zijn in het Westen nergens meer welkom.

Gergjev debuteerde in 1987 in Nederland met het Radio Filharmonisch Orkest in de Matinee op de Vrije Zaterdag. Zijn concerten konden magisch uitpakken. Met zijn kleine dirigeerstokje – bijgenaamd ‘de satéprikker’ – en zijn als vlinders trillende handen kon hij wonderbaarlijk orkestspel genereren.

Maar even zo vaak was er grote deceptie. Vanwege zijn drukke reisschema en volle agenda – er lagen tijdens repetities constant drie telefoons op zijn lessenaar – verscheen hij pas laat, soms helemaal niet op repetities. Die liet hij dan aan assistenten over. Soms was de muziek zo ondergerepeteerd dat de Gergjev-magie volledig uitbleef. En als Poetin belde, liet hij alles uit zijn handen vallen, en reisde hij af naar Rusland.

Gergjev lijkt voor altijd besmet door deze bange dagen

Die nauwe verbondenheid met de dictator heeft Gergjev nu de kop gekost. Die kon en wilde hij niet opgeven. Of er ooit een rehabilitatie inzit, zal nog moeten blijken. Dat zal vooral samenhangen met hoe de oorlog in Oekraïne zich ontwikkelt. Maar dat de wereldberoemde Gergjev voor altijd ‘besmet’ is door deze bange dagen lijkt onvermijdelijk.

Veel Russische collega’s van Gergjev namen wel stelling tegen Poetin. Kirill Petrenko in Berlijn en Vladimir Jurowski in München lieten voorafgaand aan hun concerten het Oekraïense volkslied spelen. Er zijn plannen om dat donderdag in alle concertzalen in Europa tegelijkertijd te doen. Ook het Concertgebouworkest zal daar in Amsterdam aan meedoen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden