null Beeld

TaalTon den Boon

Vaccineren krijgt geheid concurrentie van vaxen

De testsamenleving verandert in een vaccinatiesamenleving, schreven kranten afgelopen week. Een vaxsamenleving, zo zouden we zo’n samenleving beknopter kunnen noemen: op sociale media wordt niet alleen het werkwoord vaxen (‘vaccineren’) steeds populairder, twitteraars maken daar ook al naar hartenlust samenstellingen mee zoals vaxlocatie, vaxplicht en vaxstraat.

De vaxtrend begon een paar jaar geleden met het woord antivaxer, dat uit het Engels werd overgenomen ter aanduiding van mensen die tegen vaccineren zijn. Aanvankelijk richtten antivaxers hun pijlen op vaccinaties tegen kinderziektes, maar sinds 2020 wordt het woord vooral begrepen als ‘tegenstander van (corona)vaccinaties’. Tegenover antivaxers kwamen provaxers te staan en sinds begin dit jaar is dus ook het werkwoord vaxen aan een opmars begonnen.

Quasi geleerde woordvormen: vaxologie, vaxofobie, vaxocratie

In de krant heb ik vaxen nog niet aangetroffen, maar de ervaring leert dat de talige invloed van Twitter zo groot is, dat columnisten en vervolgens vaak ook verslaggevers nieuwe woorden die op de sociale media al vrij gewoon zijn overnemen, waardoor ze nog breder verspreid raken. De voorspelling dat vaccineren over enige tijd in de krant een volwaardig synoniem vaxen heeft, lijkt me dan ook niet al te vermetel.

Als het werkwoord vaxen eenmaal breed ingeburgerd is, zal het eerste deel daarvan, vax, ongetwijfeld met uitheemse achtervoegsels als -cratie, -filie, -fobie en -logie worden gecombineerd tot geleerde of quasi geleerde woordvormen. Vaxoloog en de meervouden vaxofielen en vaxofoben zijn trouwens al op Twitter te vinden.

Op dat sociale medium wordt vax ook al gecombineerd met hét modewoord van vorig jaar: wappie in de betekenis ‘complotdenker’ of – algemener – ‘gekkie’. Onder meer antivaxers doen dat: ze maken mensen die zich wel laten vaccineren soms uit voor vaxwappies.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden