Review

Uri Caine vergrijpt zich aan 'Goldberg Variaties'

Puristen hoorden direct dat het niet klopte. Bachs 'Goldberg Variaties' op piano, dat hoort toch niet! In de tijd van Bach bestond dat instrument nog helemaal niet, hij had zijn stuk gecomponeerd voor klavecimbel. En wat deden al die andere musici op het podium?

Nee, wat de Amerikaanse pianist Uri Caine -een van de kopstukken van de huidige Amerikaanse jazzmuziek die bij mijn weten niet eerder een eigen project in Nederland presenteerde- woensdag in de Tilburgse Concertzaal met de 'Goldberg Variaties' uithaalde, klopte van geen kant. Hij speelde er eerst een stukje uit, virtuoos en sierlijk zoals het hoort, maar gaf er vervolgens met zijn ensemble plotseling een rare draai aan, waardoor de luisteraar ineens in grappige sferen van vaudeville of New-Orleans-jazz vertoefde. Zelfs slappe bebop en clichématige modale jazz passeerden later de revue.

Improviseren, het je toeëigenen van een bestaand muziekthema en er iets mee doen, het veranderen en bewerken volgens eigen inzicht -vroeger, in de tijd van de barok, was dat heel normaal. Originaliteit was nog niet zo belangrijk en beladen. Kort daarna ging het 'mis'. Mozart, Beethoven en Wagner -om maar een paar componisten te noemen- riepen het originele idee uit tot de kern van het componeren. Improvisatie werd in de ban gedaan om pas weer ontdekt te worden door twintigste-eeuwse jazzmusici.

Hoewel er nogal wat bezoekers teleurgesteld vroegtijdig de zaal verlieten, was dat wat Caine met Bachs 'Goldberg Variaties' deed, eigenlijk heel gewoon. Zowel vanuit het oogpunt van wat in Bachs tijd gebruikelijk was, als vanuit dat van jazzmusici die in wezen elk thema kunnen gebruiken als uitgangspunt voor hun improvisaties. En toch hadden de teleurgestelde bezoekers gelijk. Wat Uri Caine en zijn medewerkers (zes mannen en twee vrouwen) het publiek voorschotelden, klonk namelijk volstrekt kleurloos.

De bezetting waarmee Caine zou aantreden, was grondig gewijzigd. Geen eersteklas-musici, zoals beloofd, maar een bij elkaar geraapt zooitje, waarin alleen Barbara Walker en Anegret Siedel zich onderscheidden door respectievelijk een soulvolle stem en pikant vioolspel. Maar wat deed die dj erbij? Zijn piepjes en blurbjes klonken niet onaardig, maar toen hij later hele delen van de beroemde mysterieuze Bulgaarse Vrouwenkoren draaide, maakte hij het zich wel heel erg makkelijk. Jammer, Uri Caine's Nederlandse debuut had beter verdiend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden